Muziek, een unieke breinprikkeling

Net terug in Amsterdam, en ik word meteen al overspoeld door een grote golf inspiratie !

Zo kwam ik vorige week terecht bij een lezing van Professor Scherder in het concertgebouw waar hij zijn verhaal deed over het muzikaal geprikkelde brein waarbij hij live werd geillustreerd door een speciaal geselecteerd ensemble uit het nederlands symphonie orkest. Professor Scherder liet zien hoe muziek het brein prikkelt via een uniek spel rond verlangen; het scheppen van verwachting en vervulling van dat verlangen. Het ensemble stuurde tussendoor de bijbehorende muziekfrequenties de ruimte in waardoor het publiek de net-benoemde hersenprocessen zelf kon ervaren.
SchredderHet proces van verlangen, verwachting en bevestiging tijdens muziek, zien we terug in het brein via de activatie van het hele Rewardsysteem.

Activatie van de Dopaminebanen vanuit de pons (de kleine hersenen) richting de Nucleus Accumbens wordt geassocieerd met het voelen van verlangen. Het  Verlangen is een belangrijk element, de bron van energie voor veel psychologische processen. De invulling van het Verlangen tijdens muziek gaat samen met de activatie van de Insula, geassocieerd met diepe intense emotie, en projecteert op de orbitofrontale cortex, geassocieerd met behalen van een uitdaging. Volgens prof Scherder is het bijzondere, het unieke aan muziek is dat er geen tollerantie optreed: Zowel het verlangen als het gevoel van vervulling neemt niet af bij herhaaldelijke invulling van dat verlangen.

Bijkomend projecteert de orbitofrontale cortex tijdens muziek inhiberend terug naar beneden op de Amygdala en de hippocampus. Inhiberen is een term die we in de hersenen gebruiken voor actief deactiveren, remmen. De orbitofrontale cortex remt zo de amygdala en hippothalamus.  De Amygdala en de Hypothalamus hebben zelf de neiging te zorgen dat negatieve herinneringen en ervaringen zoals stress heel intens ervaren worden. Tijdens het luisteren naar muziek wordt die intensheid/ ondragelijkheid van stress en negativiteit geremd. Zo kan je soms heel erg genieten terwijl je tijdens muziek terugdenkt aan verdrietige zaken.

Verder zien we een verschil in hersenactivatie tussen muziek waarbij je vanzelf wegdroomt en muziek waar je aandacht naar toe getrokken wordt. Harmonieuze muziek activeert vooral de kleine hersenen; een instrument dat aandacht-trekkend er bovenuit springt activeert de Precuneus.

Daarbij zien we tijdens het luisteren naar muziek activatie van de motorische spiegelneuronen. Spiegelneuronen activeren tijdens het bekijken of inbeelden van een beweging bij iemand anders in hetzelfde patroon alsof de persoon zelf die beweging maakt. Bij het luisteren naar een viool, bas of gitaar zien we daar het activatiepatroon dat hoort bij het bespelen van dat instrument om die specifieke noten te spelen.

Tenslotte laat de professor zien dat we heel blij worden bij het synchroon samen muziek maken. Ook bij het samen in koor zingen wordt er flink wat oxytocine vrij gemaakt. Een stofje dat geassocieerd wordt met hechting en heel goed is voor het immuunsysteemen tegen depressiviteit.

Professor Scherder zegt deze informatie over het brein onder andere gevonden te hebben in de resultaten van het PET onderzoek van Satoh uit 2001, waarbij er hersenactiviteit word gemeten bij muzikanten terwijl ze samen speelden. Een snelle literatuursearch laat zien dat er in de tussentijd, 15 jaar, verscheidene andere interessante onderzoeken zijn gedaan. Hierover later meer..

 

Ga jij ook lekker slapen?

Last van slapeloosheid? Doe dan gratis mee met slaaponderzoek via een nieuwe app, SleepCare. De app is ontwikkeld door een groep onderzoekers (Universiteit van Utrecht, Universiteit van Amsterdam, TU Delft) en helpt je een beter slaapritme aan te leren.

Doe mee via https://www.ikgalekkerslapen.nl/

Welk schema wortelt er in jou?

Persoonlijkheidsstoornissen worden gekenmerkt door diepgewortelde disfunctionele klinische schema’s ontwikkeld tijdens de vroege kindervaringen. Ze hebben een problematische invloed op zaken in alle domeinen van het leven over een lange periode.

YSQ

Deze schema’s zijn bij iedereen aanwezig in meer of mindere mate, maar meestal subklinisch..

Onderstaande test is de officiële schemavragenlijst van Young die je kan helpen te onderzoeken welke schema’s er diep in jou geworteld liggen.

Het gaat om een gratis te downloaden excell bestandje offline in te vullen.

YSQ_nederland_09_def_versie

Alcohol of Cannabis

Voor meer inzicht in je bewuste en onbewuste processen rond Alcohol en Cannabis, doe onderstaande test:

<Alcohol en Cannabis test>

alcohol

 

Het is een onderdeel van een groter phd project van Thomas Pronk aan de Universiteit van Amsterdam. De test zal ruim 10 minuten in beslag nemen. Alle gegevens worden uiteraard anoniem verwerkt.

Gezocht

Ben jij in het bezit van stalen zenuwen en een sterke maag? Houd je van snelheid, hoogtes en loopings? Dan heeft de Nederlandse kortingswebsite Uitmetkorting.nl wellicht een droomvacature voor jou. De site is op zoek naar een achtbaantester voor deze zomer! Let wel: het gaat om een vacature voor iemand met een psychische beperking.

vacature-achtbaantesterDoel

De achtbaantester dient de rollercoasters van de attractieparken Drievliet, Duinrell, Efteling, Hellendoorn, Slagharen, Toverland en Walibi Holland te beoordelen op verschillende criteria. Het gaat hier echter niet om dingen als snelheid en spanning, maar om hoe de achtbanen en pretparken ervaren worden door mensen met een psychische beperking. Met de uitslag van het onderzoek wil de site die kortingen op uitjes aanbiedt, zijn bezoekers meer inhoudelijke informatie geven over de kwaliteit en toegankelijkheid van pretparken en achtbanen.

 

Functie-eisen
Over welke kwaliteiten de achtbaantester moet beschikken? Uiteraard stalen zenuwen en een sterke maag! Daarnaast moet de kandidaat een adrenalinejunkie zijn, van hoogtes, snelheid en steile afdalingen houden, maar hij of zij moet ook nauwkeurig en punctueel zijn. Daarbij zijn we op zoek naar iemand met een psychische beperking zoals ADHD, autisme of een angststoornis. Want hoe zijn pretparken hierop ingericht? In hoeverre heb je last bijvoorbeeld de wachttijden en hoe speelt het pretpark in op jouw beperking?

 

De gemiddelde werkdag van een achtbaantester ziet er als volgt uit. Allereerst is het een zware zomerbaan met veel verantwoordelijkheden. Want jij en je partner in crime staan voor de taak om voor heel pretparklievend Nederland uit te zoeken welke achtbaan en welk pretpark het beste is. Dit betekent vroeg opstaan, ‘s ochtends in het pretpark een plan de campagne en efficiënte route bedenken om alle achtbanen zo vaak mogelijk te kunnen betreden, om vervolgens aan de slag te gaan. Oftewel: veel achtbaanritjes, niet al te zware lunchgerechten in verband met misselijkheidsgevaar en als er tijd over is de rest van het park verkennen. It’s a tough job, but somebody’s gotta do it…

 

Hoe kans te maken?

Solliciteren kan door op een zo origineel mogelijke manier te laten weten waarom jij de meest geschikte kandidaat bent voor deze functie. Je kunt dit mailen naar redactie@uitmetkorting.nl onder vermelding van ‘Achtbaantester met een psychische beperking’. Het gaat om een vrijwillige functie, maar de winnaar krijgt voor elk deelnemend attractiepark twee gratis toegangskaartjes. De complete vacature staat hier.

Nieuwe snelwegen aanleggen om te stoppen met schreeuwen

Journalist van J/M vraagt “Elk jaar opnieuw geven ouders aan dat ze – als eerste – zouden willen stoppen met zo vaak en zo hard tegen hun kinderen te schreeuwen. Ook uit eigen ervaring weet ik dat de meeste ouders half januari (op z’n laatst) hun stem al weer verheffen.” – Hoe kan dit en heb je ook tips?

Volhouden van voornemens

Het is onmogelijk DE reden te geven waarom het volhouden van voornemens misloopt bij ALLE gezinnen . In ieder gezin vindt er vanaf het ontstaan een uniek ontwikkelingsproces plaats. Dit proces is bovendien transactioneel: Ouders bekrachtigen gedrag van hun kinderen, maar kinderen bekrachtigen ook het gedrag van de ouders en ouders bekrachtigen elkaar onderling in iedere samen meegemaakte situatie. Gedrag van kinderen lokt gedrag van de ouders uit, wat op zijn plaats weer gedrag van de kinderen uitlokt, etc.

Hoe vaker een bepaalde situatie bekrachtigd (bevestigd, beloond) uitgevoerd is, hoe automatischer deze reactie wordt.

zandweg

Automatiseren: van zandweg naar snelweg

Het inslijten van een automatische reactie, het inslijten van een gewoonte werkt in de hersenen door het versterken van een verbinding tussen neuronen. Ik vergelijk het zelf soms met het ontstaan een gestroomlijnd wegennetwerk. In het begin zijn er zandweggetjes door weilanden tussen ieder klein dorpje. Het weggetje dat het vaak genomen wordt, wordt steeds breder en makkelijker begaanbaar. Vaak zal deze weg langzaam veranderd worden in een snelweg. De zandweggetjes tussen de andere dorpjes zullen daardoor nog minder bewandeld worden, omdat het sneller gaat via de snelweg. De zandweggetjes zullen langzaam weer begroeien met gras en verdwijnen.

Automatiseren gedrag in de hersenen

De ontwikkeling van de hersenen kan je hiermee vergelijken.  Iedere keer dat twee neuronen tegelijk actief zijn, versterkt de verbinding. Bijvoorbeeld als je vaak ervaren hebt dat de geur van kaneel samengaat met een gezellige avond, gaat het ruiken van kaneel je al automatisch blij maken. Als je vaak hebt ervaren dat je kind stil wordt, als je je stem verheft, zal je steeds je stem verheffen als je kind huilt. Na een tijdje denk je hier niet eens meer bijna, het wordt een automatische reactie. Verbindingen die heel vaak versterken worden zo een soort snelwegen. Verbindingen die je niet meer gebruikt worden steeds zwakker. De snelweg reactie wordt automatisch geactiveerd, uit onderzoek blijkt dat je lichaam deze reactie automatisch voorbereidt en uitvoert wanneer je er niet bij nadenkt.

VETO

Het goede nieuws is dat je wel VETO hebt op deze automatische reactie. Als je er aandacht bij hebt kan je de reactie stoppen verhinderen. Het andere goede nieuws is dat dit wegennetwerk in je hersenen niet voor altijd vastligt. Je kan zelf door te trainen nieuwe snelwegen maken, en oude snelwegen, sterke verbindingen, zwakker laten worden door training. Dit kost echter veel tijd en volharding. Het is niet zo dat 1 keer een ongewenste reactie VETO-en zorgt dat deze zwakker wordt. Zolang de verbinding met de nieuwe reactie niet sterker is dan met de oude ongewenste reactie, zal je automatisch de oude ongewenste reactie blijven vertonen in iedere stituatie waarbij je onvoldoende aandacht hebt.

Nieuwe snelwegen aanleggen

snelweg aanleggen

Je kan als ouder dus ongewenst gedrag doorbreken door VETO met voldoende aandacht. Als je tegelijkertijd jezelf gaat trainen met nieuw gedrag te reageren en deze gewenste reacties ook te belonen, door elkaar als ouders bijvoorbeeld elkaar complimentjes te geven als het gelukt is, ontwikkel je langzaam een nieuwe snelweg. Ook is het belangrijk om te beseffen dat als het 1 keer misgaat, dit niet betekent dat je niet goed bezig bent, het is logisch dat als je geen aandacht hebt je automatisch de oude reactie laat zien. Je hoeft jezelf daar niet voor te straffen, volgende keer beter.

Tips

Uit onderzoek blijkt dat straffen meestal alleen op korte termijn effect heeft. Voor lange termijn effecten is het veel belangrijker jezelf te belonen wanneer het wel goed gaat. Als het toch echt niet lukt, is het goed een dagboek bij te houden om inzicht te krijgen wanneer het wel goed gaat en wanneer niet. Dit geeft je niet alleen inzicht, maar ook kan je zien hoe je vooruit gaat over tijd. Het geeft je meer zelfvertrouwen om het in de moeilijke situaties ook goed te doen, en je weet dan in welke situaties je iets meer aandacht moet geven om toch het gewenste gedrag uit te voeren.

Het verband tussen Dopamine en Roken

Antwoord op Joohoo’s vraag

dus als ik het goed begrijp, heeft een roker meestal een gebrek aan dopamine.
alleen als hij rookt niet?
als je stopt met roken, verandert je dopamine gehalte dan?
wel een goed artikel

Een roker heeft niet meer of minder Dopamine (DA) dan een niet roker.

dopamine

Tijdens het roken lijkt er een teveel aan DA. De stof Nicotine, die in sigaretten zit, lijkt heel erg op Dopamine, waardoor het aan dezelfde receptors kan binden en zo hetzelfde gevoel kan bewerkstelligen. Omdat de Nicotine aan de Dopamine receptors gebonden is, is er nog losse Dopamine over, maar geen receptors om aan te binden. De hersenen gaan daarom snel meer receptoren bijmaken zodat die rest-DA ook verwerkt kan worden. Zo komt het dat bij een roker het aantal Dopaminereceptoreb niet gelijk is aan zijn gemiddelde Dopamine niveau zoals bij andere mensen, maar aan zijn gemiddelde Dopamine niveau + zijn gemiddelde nicotine niveau.

Een roker heeft dus geen tekort aan Dopamine zolang hij rookt.

Als een roker echter niet rookt, heeft hij wel nog steeds het veel te hoge aantal receptoren die allemaal maar blijven vragen om “input”. Je krijgt dan het cravingsgevoel. “Je moet, je moet nu” .

Als je het volhoudt om twee weken niet te roken, passen de hersenen het aantal receptoren weer aan omlaag zodat het weer overeenkomt met je dopaminegehalte. Het gevoel van craving stopt dan ook.

Een roker heeft alleen het gevoel van een tekort aan Dopamine als hij net gestopt is.

Wil je meer lezen over de werking van stoffen zoals Nicotine (Agonist) Lees hier meer… :

LSD: Slikken of Smelten?

LSD is een vloeibare drug die meestal als een doorzichtige, geur- en smaakloze druppel op een papiertje wordt ingenomen.

lsdDe gewenste effecten van LSD :

  • visuele hallucinaties (lees meer)
  • synesthetische ervaringen (lees meer)
  • een denkproces verandering,
  • een veranderd gevoel van tijd

tijdsperceptie

 

LSD dankt deze effecten aan zijn werking in de hersenen als serotonine agonist (lees hier meer). De afkorting LSD staat voor het Duitse woord “Lysergsäure-diethylamid” dat “Lysergic acid diethylamide” (C20H25N3O) betekent.

LSD-25 (C20H25N3O).

 

Wat is het effect van het meteen doorslikken van LSD in plaats van het rustig te laten smelten onder je tong?

Als je het papiertje enige tijd onder je tong houdt, heeft de druppel LSD kans om op te  lossen in je speeksel. Opgelost in speeksel kan LSD direct worden opgenomen door je speekselklieren.  Als je het papiertje meteen doorslikt reist LSD op zijn papiertje eerst door je hele spijsverteringssysteem voordat hij aldaar gesplitst zijn reis richting hersenen kan beginnen.

Na het doorslikken van LSD papiertje zijn de effecten pas na een uur of ander half voelbaar, terwijl de effecten bij een onder de tong oplossing al na minder dan een half uur goed te merken zijn.

Bij het meteen doorslikken van een LSD papiertje is er dus geen reden tot paniek. Er volgt alleen een uitstel je behoeftebevrediging.

haast

 

 

Lees meer:

Geef je support aan het wetenschappelijk onderzoek naar Synesthesie

Een van mijn favoriete onderzoekers Olympia Collizoli doet samen met haar team onderzoek naar Synesthesie (Klik Hier voor meer informatie over haar onderzoek). Naar aanleiding en bevordering van dit onderzoek willen ze graag software ontwikkelen die je synesthesie-achtige symptomen laat ervaren. Het gebruik van deze software in gebruiksvoorwerpen geeft je niet alleen inzicht n de synesthetische ervaring, maar kan je ook de voordelen geven die synestheten ervaren:

  • Space Time Agendas
  • Kleurcomputers.
  • Alternative lesmethodes voor het leren van een nieuwe taal

Om de ontwikkeling van hun ideeën mogelijk te maken, dingen ze mee in de strijd naar de “Amsterdam Science and Innovation Award”. Ze hebben daarbij jouw steun hard nodig. Klik hier voor een uitgebreide beschrijving van hun ideeen en om te stemmen op je favoriete idee!! Het  idee met de meeste stemmen gaan ze insturen en ontwikkelen. https://okram.biz/ideas/synestheticsoftware Door te stemmen op je favoriete idee, krijgen ze ook meer inzicht in welk idee ze prioriteit moeten geven. Voor ieder idee staat een getal, dit is hun huidige score, druk op het pijltje omhoog boven dit getal om positief voor dit idee te stemmen. Als je zelf nog ideeën hebt, mag je ze ook  in een reactie toevoegen natuurlijk. Wil je op de hoogte gehouden van deze ontwikkelingen, wordt dan lid van de facebookpagina: https://www.facebook.com/SynestheticSoftware

Synesthesie, een simpele uitleg

Synesthesie

is een conditie waarbij een specifieke zintuiglijke prikkel (bijvoorbeeld de kleur rood) automatisch leidt tot een zintuiglijke ervaring in een andere (cognitieve of zintuiglijke) vorm (bijvoorbeeld de smaak zuur).

Synesthesie

 

De informatiestromen van verschillende zintuiglijke informatie beïnvloeden elkaar altijd een beetje door conditionering. Bij synestheten gaat dat zover dat ze bij één bepaalde kleur altijd één bepaalde smaak proeven of één bepaald geluid horen. De meest onderzochte vorm van synesthesie is de ervaring van een specifieke kleur bij bepaalde letters. Een voorbeeld van deze vorm is de letter E die je altijd als blauw ziet, zelfs als hij zwart gedrukt staat. Als de letter E rood gedrukt is voelt dit dan heel vreemd.

synesthesieboek

Projectoren en Associatoren

Synestheten kunnen ruw weg in twee groepen ingedeeld worden: Projectoren en Associatoren. Projectoren ervaren de synesthesie direct, associatoren ervaren de synesthesie nadat ze het primaire ‘object’ al hebben geïdentificeerd (pre-aandacht vs post-aandacht). Dus in het voorbeeld zien ze zelfs de blauwe kleur eerder dan dat ze de letter E hebben ontcijferd.

Gezocht: Ervaring met BAD-trip op Paddo’s

Het is bekend dat er af en toe mensen moeilijke ervaringen (bad trips) hebben onder invloed van psilocybin paddestoelen. Het team van Jon Hopkins, het psilocybin research team, is op dit moment bezig met het verzamelen van de zoveel mogelijk informatie rond deze moeilijke ervaringen. .badtrip

Heb jij ooit een badtrip gehad op Paddo’s? Dan heeft het psilocybin Research Team van Jon Hopkins jou hard nodig. Klik op onderstaande link om de vragenlijst in te vullen:

Johns Hopkins “Bad Trip” Survey After Psilocybin Mushrooms

Meer informatie over badtrips kan meer inzicht geven in het onderliggende proces, en hopelijk het voorkomen van deze ervaringen in de toekomst.

Paddo’s: de link tussen lichaam en ervaring

Paddo’s met Psilocybin
Op het Interdisciplinaire Congres on Psychedelic Research ( Klik hier voor meer info over het ICPR ) sprak Christian Gadiot over de link tussen de subjectieve ervaring en de werking van Paddo’s. Psilocybin is de naam van de psycho-actieve stof in paddo’s die hallucinaties veroorzaakt in de paddo-gebruiker.

paddo hallucinaties

Hallucinaties door Psilocybin
Psilocybin werkt in de hersenen als een serotonine agonist ( Klik hier voor meer uitleg over agonisten en serotonine agonisten ). Omdat alle serotonine agonisten (zoals Psilocybin) heel erg op serotonine lijken, geloven de hersenen dat het echt serotonine is. De hersenen kunnen zo’n grote hoeveelheid derotonine niet aan. De sensorische filter kan al het werk daardoor niet meer goed aan. Als de sensorische filter niet goed functioneert ontstaan er hallucinaties.

Hoe werkt de Sensorische filter?
Iedere seconde komt er via al je zintuigen informatie binnen, (via zien, horen, proeven, ruiken, tast). Die informatie noemen we sensorische informatie. Die informatie wordt via zowel een Bottum-up als een Top-down proces verwerkt. Het Bottum-up proces werkt via het bij elkaar optellen van alle deeltjes informatie. Het Top-down proces werkt via het steeds toetsen van alle binnen gekomen informatie aan bestaande templates. Templates zijn opgeslagen patronen van informatie die al eerder zijn binnen gekomen. Als de nieuwe informatie voor een groot deel lijkt op zo’n eerder opgeslagen patroon, ervaar je de nieuwe informatie alsof je dat eerder opgeslagen patroon opnieuw waarneemt, ook al voldoet een klein deel van de nieuwe informatie niet aan dat oude patroon. Zo hoef je alleen maar een deel van een fiets te zien, zoals het wiel, om het object als een fiets te herkennen. Tijdens het Top-down proces filtert de sensorische filter constant alle informatie die binnenkomt op patronen die eerder zijn opgeslagen.

Als die filter niet goed meer werkt, herkent deze filter patronen op basis van veel te weinig informatie (False Positives). Zo ontstaan hallucinaties.

Voorbeeld
Je ziet bijvoorbeeld een ronde vorm bovenop een stoel, en de filter zegt “Ow ja, ik weet het al, dat moet een kussen zijn!” Als de vorm begint te bewegen, classificeert de kapotte filter dit als een bewegend kussen. Terwijl we allemaal kunnen zien dat het een Kat is.

kat

Gerelateerde artikelen:

Paddo’s: Het effect op persoonlijkheid

Op het Interdisciplinaire Congres on Psychedelic Research ( Klik hier voor meer info over het ICPR ) sprak Mathew Johnson over het effect van Paddo’s op persoonlijkheid. De psycho-actieve stof in magische paddestoelen heet Psilocybin. Psilocybin werkt net als LSD en Mescaline in de hersenen als een serotonine agonist  (Klik hier de simpele uitleg over de serotonine agonist). Hierdoor reageren de hersenen alsof er heel veel serotonine aanwezig is. Voor meer info over de lichamelijke werking Klik hier

psilocybin

Volgens Mathew Johnson is er in 2006 een positief lange termijn effect gevonden van psilocybin (de psycho-actieve stof in paddo’s)  op persoonlijkheid. Na afloop van een sessie met een hele hoge dosering paddo’s vonden de onderzoekers een verhoging van de score op de openess factor van de Big five. De Big five is een standaard door psychologie gebruikte persoonlijkheidsschaal gebaseerd op een vragenlijst ( Lees hier later meer over de BigFive). Als proefpersonen werden er spiritueel actieve personen zonder ervaring met hallucinogenen, gebruikt.  De sessies vonden plaats in een huiskamer.  Verder vond men een positief effect van psilocybin op het stoppen met roken.

big-five-personality-traits

Ik vind de gevonden resultaten zeker interessant. Ze nodigen zeker uit tot verder onderzoek. Aangezien er bij dit onderzoek helaas geen controle groep is gebruikt, kunnen we geen conclusies trekken over de oorzaak van het effect. Ook het gebruik van alleen spiritueel actieve personen als proefpersoon kan verband hebben met de gevonden groei van de openess-score.

Gerelateerde artikelen:

ICPR: De rol van Entheogenen

Wat zijn Entheogenen?

Over het algemeen verstaan we onder entheogenen de psycho-actieve stoffen die in een spirituele context gebruikt worden. Volgens Wouter Hanegraaf verwijst het woord entheogenen naar alle methodes en middelen die ervoor zorgen dat je een veranderde staat van bewustzijn die je als bovennatuurlijk, spiritueel of goddelijk ervaart. Naast psycho-actieve stoffen, noemt hij bijvoorbeeld ook het ritmisch slaan van de drum als een entheogeen.

entheogenics

De rol van Entheogenen in New Age
Volgens Wouter Hanegraaff wordt de rol van entheogenen in de wereldgeschiedenis, en met name in de New Age beweging onderschat. De aanhangers van de “New age” religie zijn dezelfde mensen als de hippies uit de jaren zestig. Hij gelooft niet dat deze ex-hippies na de criminalisering van LSD na de jaren zeventig echt gestopt zijn met het gebruik, hij gelooft dat ze alleen zijn gestopt met praten over het gebruik van LSD. Te veel van de inzichten die de “New Age” mensen in deze periode beschrijven vertonen een te grote gelijkenis met de typische kenmerken van een LSD trip. Hij stelt zelfs dat sommige beroemde wetenschappers hun inzichten kregen tijdens LSD, maar dat ze dit nooit verteld hebben, om te voorkomen dat ze niet meer serieus genomen zouden worden als wetenschapper…

Het verhaal van Wouter Hanegraaf klinkt absoluut plausibel, maar ik vind het geen bewijs. Een te grote gelijkenis tussen de beschreven ervaringen is voor mij geen overtuigend argument voor het liegen van New Agers of beroemde wetenschappers over eventueel LSD gebruik. In het begin van zijn praatje vertelt hij zelf over het ontstaan van bovennatuurlijke ervaringen door entheogenen in brede zin, zoals het ritmisch slaan van de drum. Ook is bekend dat die ervaringen later in het leven kunnen terugkomen als flashbacks, als reactie op geconditioneerde omgevingsfactoren.

Wellicht kan de legalisering van LSD leiden tot wetenschappelijke groei, Hanegraaf’s verhaal bevat echter alleen speculaties, verre van bewijs.   

Gerelateerde artikelen:

Proefpersonen gezocht: Cannabis & Cocaine

Voor een wetenschappelijk onderzoek zoeken we regelmatige gebruikers van
cannabis en cocaïne.

Het onderzoek bestaat uit 3 testdagen en een screeningsdag. De screeningsdag zal bestaan uit een medische keuring en een trainingssessie. Op de testdagen zullen er vragenlijsten en computertaken met EEG plaatsvinden.

Vergoeding voor volledige deelname: €300
Vereisten? Leeftijd: 18-40 jaar, normaal lichaamsgewicht, gezonde lichamelijke en
geestelijke conditie. Regelmatig gebruik van cannabis EN af en toe cocaïne

Wil je meer informatie? Of wil je kijken of je geschikt bent?
Stuur een mailtje of geef een belletje!

Desirée Spronk
Mail: cancoke@psy.umcn.nl
Bel: 024-3668012
www.cannabiscoke-onderzoek.nl

Placebo- simpel uitgelegd

Een placebo is een middel dat een proefpersoon niet kan onderscheiden van het  middel dat we willen testen, maar dan zonder de werkzame stof.

Uit onderzoek in het verleden is gebleken dat een deel van de veranderingen die optreden na het nemen van een middel, het gevolg zijn van het idee van de proefpersoon dat hij geholpen wordt. Het gevolg van puur het idee dat een proefpersoon geholpen wordt, noemen we het placebo-effect.

Een placebo wordt gebruikt in een wetenschappelijk onderzoek om erachter te komen wat het effect is van de werkende stof, los van het idee van de proefpersoon. We kunnen  dit effect berekenen door het verschil te nemen tussen de score bij de proefpersonen die de werkende stof hebben ontvangen en de score van de proefpersonen die de placebo hebben ontvangen.

Dubbel blind- een simpele uitleg

Dubbel blind is een term die we in de wetenschap gebruiken voor een kenmerk van wetenschappelijk onderzoek waarbij zowel de proefleider als de proefpersoon niet weten in welke conditie de proefpersoon is ingedeeld. Om het effect van een manipulatie zo zuiver mogelijk te kunnen meten, moet je proberen alle factoren die het gedrag kunnen beïnvloeden uit te sluiten.

De conditie bepaald welke manipulatie de proefpersoon ontvangt. In de experimentele conditie ontvangt de proefpersoon de manipulatie waarvan we het effect we willen weten. Het verschil tussen het gedrag van de proefpersonen in de experimentele conditie vergeleken met de neutrale conditie, is het meetbare effect van de manipulatie.

Belang onwetendheid proefpersoon
Het is belangrijk dat de proefpersoon niet weet in welke conditie hij ingedeeld is, omdat het weten ervan invloed kan hebben op het gedrag van de proefpersoon. Een proefpersoon past bewust of onbewust zijn gedrag aan in de richting van het gedrag dat hij denkt dat de onderzoeker verwacht. De verandering van het gedrag is dan niet alleen toe te wijzen aan het effect van de conditie.

Voorbeeld: Een proefpersoon laat ander gedrag zien wanneer hij weet dat hij een alcohol vrij biertje heeft gekregen, dan bij een alcoholisch biertje.

Belang onwetendheid proefleider
Het is ook erg belangrijk dat de proefleider niet weet in welke conditie de proefpersoon is ingedeeld. Het weten van de conditie van de proefpersoon heeft  invloed op de verwachting van het gedrag van de proefpersoon.  Deze verwachting heeft direct invloed op het gedrag van de proefpersoon en de verwachting heeft indirect invloed op het gedrag van de proefpersoon via de verandering van het gedrag van de proefleider.

Eindelijk goed onderzoek naar de bruikbaarheid van psychedelische drugs als medicijn!!

Een paar jaar geleden zat nog minstens de helft van het publiek zich dood te ergeren aan het amateuristische niveau van zowel de lezingen als het besproken onderzoek; dit jaar werden we door “stichting open” getrakteerd op een wel heel erg mooi staaltje wetenschap dat laat zien dat psychedelische drugs echt bruikbaar kunnen zijn bij het gevecht tegen verslaving of het bestrijden van post traumatische stress.

Op 6 en 7 oktober opende het mozeshuis zijn deuren voor het Interdisciplinaire Conference on Psychedelic Research. Verspreid over twee overvolle zalen luisterde het publiek met ingehouden adem naar de  meer dan twintig wetenschappers uit binnen- en buitenland. Filosofen, neurowetenschappers, psychiaters, anropologen, psychologen, geschiedkundigen en psychofarmicologen vertelden over hun wel opgezet onderzoek. Het feit dat bijna iedere spreker gooide met termen als dubbel blind, random toewijzing, gecontroleerd en placebo beloofde een hoger niveau en betrouwbare resultaten.

De locatie van de conferentie, het Mozeshuis is erg opmerkelijk. Deze kerk heeft een een overweldigende schoonheid door de combinatie van goud en wit in de aankledng met heel veel licht door de grote ramen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog lag deze kerk midden in het joodse getto van waaruit de joden werden gedeporteerd naar concentratiekampen. De kerk wordt nu gebruikt als centrum dat mensen, bedrijven en organisaties enthousiast maakt om elkaar beter te leren kennen, samen te werken en zich met een warm hart in te zetten voor de stad.

Deze mooie locatie zorgde ook voor galmende stemmen. Niet alle sprekers konden hier even goed mee omgaan. Enkele sprekers waren onverstaanbaar, omdat de echo van de  eerste zin, de tweede zin verstoorde. Gelukkig koste het de meeste sprekers geen moeite om dit galmen te gebruiken om extra nadruk te leggen op hun uitspraken. Ik zal ter zijner tijd onderstaande sprekers voorzien van een uitgebreid verslag.

  • Robin Carhart Harris: Psilocybin en MDMA neuroimaging <Lees hierover later meer>
  • Mendel Kaelen: Psilocybin en MDMA Effecten van op terughalen autobiografisch geheugen <Lees hierover later meer>
  • Noel Garcia: Ibogaine <Lees hierover later meer>
  • Jose Carlos Bouso: Ayahuasca lange termijn effecten <Lees hierover later meer>
  • Jordi Riba: DMT de biotransformatie <Lees hierover later meer>
  • Torsten Passie: Lachgas  <Lees hierover later meer>
  • Levente Moro: Psychedelische drugs waarom? <Lees hierover later meer>
  • Ben Sessa: MdMa rol in PtsD <Lees hierover later meer>
  • Delphi Coppens: Ibogaine therapie voor verslaving <Lees hierover later meer>
  • Teri Krebs  LSD als therapie voor alcoholverslaving meta-analyse <Lees hierover later meer>
  • David Erritzoe: MdmA & psychedelica lange termijn effecten op serotonine neurotransmissie <Lees hierover later meer>
  • Ruud Kortekaas: Ketamine als anti-depressiva <Lees hierover later meer>
  • Raph Borges: Entheogenen “ondergronds” onderzoek <Lees hierover later meer>
  • Robin MacKenzie Psychedelica als medicijn? Wat vertelt de neurowetenschap?                                                                                                                 <Lees hierover later meer>

 

Een verruimde blik op bewustzijn via “Synesthetische Kunst & Kunstenaars”

Het bezoek van Drs. Olympia Colizoli aan Cafe Cognitief van afgelopen donderdag 27-9-2012 zorgt via inspirerende synesthesie verhalen voor de mogelijkheid ons favoriete onderwerp “Het Bewustzijn” uit een geheel nieuwe hoek te bekijken. 
Olympia laat ons niet alleen kennismaken met de wereld van Synesthesie via interpretaties van haar eigen wetenschappelijke resultaten, maar ze prikkelt ons ook nog  met de synesthetische bewustzijnservaring zelf. Ze nodigt je uit om je te verplaatsen in de specifieke synesthetische belevingswereld van haar favoriete kunstenaars tijdens het bewonderen van  hun kunstvorm. Ook prikkelt ze je met synesthetische kunst die speciaal ontwikkeld is om je  een synesthesie ervaring te geven.

Cafe Cognitief
is een initiatief van studievereniging “COGnITO” waarbij een wetenschapper uit het bewustzijn onderzoeksveld wordt uitgenodigd om onder het genot van een hapje en een drankje informeel kennis te maken, te vertellen over zijn of haar passie onderwerp en hoe het leven van een wetenschapper er uit ziet.

Olympia Colizoli 
Dromende ze al van verre reizen door het heelal tijdens haar bijbaantje bij Nasa op de middelbare school. Nu lijkt het alsof deze gedreven cognonaute na vele omzwervingen hier haar thuis heeft gevonden in Amsterdam. Het wetenschappelijk onderzoek naar het bewustzijn blijkt voor deze wereldontdekster bijna een onuitputtelijke bron van inspiratie. Tijdens haar studie raakte ze geïnteresseerd in alles wat te maken heeft met veranderingen / verschillen in bewustzijnservaring. Ze raakte uiteindelijk het meest geïnspireerd door het fenomeen “synesthesie”: waarin kunst, filosofie en hersenen elkaar raken. Ze mag nu haar onderzoek naar synesthesie voortzetten in het kader van haar PHD project “individuele verschillen in visueel geheugen”.

Synesthesie

is een conditie waarbij een specifieke zintuiglijke prikkel (bijvoorbeeld de kleur rood) automatisch leidt tot een zintuiglijke ervaring in een andere (cognitieve of zintuiglijke) vorm (bijvoorbeeld de smaak zuur). De informatie van verschillende zintuiglijke informatie beïnvloeden elkaar altijd een beetje door conditionering, maar bij synestheten gaat dat zover dat ze bij één bepaalde kleur één bepaalde smaak proeven of één bepaald geluid horen. De meest onderzochte vorm van synesthesie is de ervaring van een specifieke kleur bij bepaalde letters. Een voorbeeld van deze vorm is de letter E die je altijd als blauw ziet, zelfs als hij zwart gedrukt staat. Als de letter E rood gedrukt is voelt dit heel vreemd.

Projectoren en Associatoren
Synestheten kunnen ruw weg in twee groepen gedeeld worden: Projectoren en Associatoren. Projectoren ervaren de synesthesie direct, associatoren ervaren de synesthesie nadat ze het primaire ‘object’ al hebben geïdentificeerd (pre-aandacht vs post-aandacht). Dus in het voorbeeld zien ze zelfs de blauwe kleur voordat ze de letter E hebben ontcijferd.

Olympia’s onderzoek
Om meer inzicht te krijgen in het ontstaan van synesthesie probeert Olympia erachter te komen in hoeverre synesthetische ervaringen aan te leren zijn.  Ze laat haar proefpersonen een boek lezen waarbij specifieke letters altijd in een specifieke kleur geprint zijn.

Voor en nadat de proefpersonen dit boek hadden gelezen werden ze getest met een variatie op de Stroop-taak.

De Stroop-taak
De Stroop taak is een veel gebruikte psychologische test waarbij bijvoorbeeld het woord BLAUW wordt gedrukt in rode letters.

Proefpersonen wordt gevraagd om met een druk op de knop aan te geven in welke kleur het woord is geprint. Ook al geven proefpersonen het correcte antwoord, kan je aan de langere reactie tijd zien, dat het meer moeite kost om “Rood geprint” te antwoorden op BLAUW, dan op ROOD. Aan de reactietijd kan je zien hoeveel extra moeite de actie kost.

Op dezelfde manier kunnen we laten zien hoeveel extra moeite een synestheet heeft om “rood” te antwoorden op een rood gedrukte E, door de synesthetische blauw ervaring de letter E.

Olympia’s onderzoek (vervolg)
Om te testen in hoeverre haar proefpersonen synesthetische symptomen ontwikkelden door het lezen van het boek, vergelijkt Olympia de stroopscores van de proefpersonen voor en na het onderzoek.  Hun reactietijd was groter bij de letters die niet in dezelfde kleur gedrukt waren als in het boek dat ze net gelezen hadden, net als bij de echte  synestheten.  Dit lijkt dus bewijs voor de aanleerbaarheid van synesthesie. Olympia waarschuwt ons echter dat deze conclusie onterecht is. Het feit dat synesthesie tot langere reactietijden in de stroop, betekent niet dat langere reactietijden automatisch synesthesie betekenen. Het consequent automatisch ervaren van een specifieke zintuiglijke ervaring in een andere (cognitieve of zintuiglijke) vorm dan de vorm waarin de prikkel gegeven is. Ondanks de langere reactietijden  rapporteren de proefpersonen geen consequente specifieke zintuiglijke ervaring in een andere vorm dan de prikkel. Hoewel op basis van deze resultaten de kans groter is geworden dat synesthesie aan te leren is, zijn de resultaten daar zeker geen bewijs voor.

Synesthetische Kunstenaars

Probeer je eens te verplaatsen in een synestheet! Stel dat je bij iedere kleur die je nu waarneemt ook nog een specifiek geluid hoort. Of bij iedere beweging een smaak. Mijn eerste gedachte is: “total chaos door overstimulatie”. Synestheten blijken echter niet gestoord worden door hun extra-ordinaire ervaring in hun prestaties. Er is zelfs een tijdje gedacht dat synestheten door hun synesthesie zelfs beter presteerden dan anderen. Dat idee kwam door enkele verhalen over bekende synestheten die of buitengewoon intelligent of buitengewoon getalenteerde kunstenaar of muzikant waren. Jammer genoeg lijkt dit niet te  kloppen voor de gemiddelde synestheet. Je hoort natuurlijk alleen over de synestheten die wel buitengewoon presteren. Olympia nodigt ons tijdens haar lezing uit om bij ervaren van het werk van de synesthetitsche kunstenaars in gedachte te houden hoe zij de wereld ervaren in hun specifieke synesthetisch bewustzijn.

Marcia Smilack: “I hear with my eyes and see with my ears.”
Ze hoort geluiden bij het zien van bewegingen. Deze fotografe maakt foto’s van reflexies in bewegend water. Ze zegt dat ze precies weet wanneer ze moet klikken door dat dan de geluiden die ontstaan door de beweging van het water precies in harmonie zijn.

Klik hier om nog meer werk te zien van Marcia Smilack

Timothy b Layden “Shape of Sounds”
Timothy ervaart bij het horen van muziek een ruimtelijke aanwezighed van een vorm die hij zou kunnen aanraken.

Klik hier om nog meer werk te zien van Timothy B Layden

Kaitlyn Maria Filippini virtuoos violiste
Ze heeft een interessante vorm van synesthesie waarbij ze kleuren ervaart voor iedere noot,maar ook voor ieder geluid. Ze vertelt dat ze daar niet van in de war raakt, maar nog beter kan aanvoelen hoe ze moet spelen.

Klik hier voor meer over Kaitlyn Maria Filippini

Synesthetische Kunst

Hoe erg je ook je best doet om je te verplaatsen in het synesthetisch bewustzijn, het blijft een gedachte experiment. Net als het echt beleven hoe het voelt om net als een vleermuis via de echo’s van trillingen via je gehoor te zien hoever de muren van je verwijderd zijn, onmogelijk is, kunnen we onmogelijk echt synesthetische bewustzijn ervaren.  We kunnen dit wel een klein beetje meer ervaren wanneer Olympia ons meeneemt op een rondleiding langs verschillende soorten synesthetische kunst. synesthetische kunst is kunst die ons probeert te laten ervaren wat een synestheet ervaart.

Carrie C. Firman ziet zelf specifieke figuurtjes die zij zelf ziet bij het horen van specifieke geluiden. Ze heeft op haar website die geluiden gelinkt met de figuurtjes die ze ziet bij die geluiden. Als je op de figuurtjes klikt hoor je het geluid waardoor dit figuurtje wordt getriggerd.

Klik hier voor de synesthetic library van Carrie C. Firman

Samantha Moore “An Eyeful of Sound”
Samantha maakte in samenwerking met meerdere synestheten en een neuropsycholoog een film die laat zien hoe het is om visueel-auditoire synesthesie te hebben. Dus als je zien en horen met elkaar gelinkt zijn.

Klik hier voor een stukje van de film An Eyeful of Sound

Touch-Sound wall

Olympia liet hier een filmpje zien van een muur die ik een tijdje geleden ook zelf heb mogen ervaren op een expositie. Als je deze muur aanraakte hoorde je het geluid van vallend zand: de snelheid, druk, locatie en druk van je aanraken met de muur hadden allemaal invloed op je beleving. Die beleving was echt heel erg bijzonder. Helaas kan ik hier op dit moment nog geen filmpje of foto van vinden, maar ik beloof dat ik dit blijf zoeken.

 

Synesthesie in de hersenen

Hoewel subjectieve ervaringen van bewustzijn natuurlijk heel erg interessant zijn om naar te luisteren, is de kwantitatieve wetenschap alleen geïnteresseerd in meetbare verschijnselen. Zoals eerder beschreven, kunnen de resultaten op de Stroop taak een beetje inzicht geven in de mate van synesthesie, maar levert deze taak geen doorslaand bewijs.

Volgens Olympia lijkt synesthesie wel echt aanwijsbaar en dus meetbaar in de fMRI data. Je ziet bij synestheten zowel activatie zien in het hersengedeelte dat correspondeert met de zintuiglijke ervaring in de vorm van de gegeven prikkel; activatie in het hersengedeelte diat correspondeert met de synestetische ervaring; maar ook activatie in het hersengedeelte dat verantwoordelijk is voor de koppeling tussen de zintuigen.

Na verdere analyse lijkt het erop dat je verschil kan zien in de hersenen tussen associatoren en projectoren.

Interessant is om te zien dat er een verschil in correlatie in activiteit van de hersendelen te zien is tussen associatoren en projectoren.  Waarschijnlijk ligt het verschil in de functionaliteit: welk hersendeel verantwoordelijk is voor activatie van het andere hersendeel. Daarover waarschijnlijk volgende keer meer….

 

 

Hypnagoge hallucinaties

Wat zijn het?

Hypnagoge hallucinaties zijn hallucinaties die optreden op het grensgebied tussen waak en slaap, dus tijdens het inslapen of tijdens het ontwaken. De hallucinaties zijn meestal visueel maar soms ook auditief, en worden als levensecht en angstig ervaren. Het is een verschijnsel van alle tijden, alleen begreep men vroeger niet wat het is. Men geloofde dat mannelijke dromers ‘s nachts bezocht werd door een vrouwelijke demon of heks, een zogenaamde succubus. Vrouwelijke dromers werden met nachtelijke bezoekjes ´vereerd´ door een incubus.

Deze nachtzuster bezorgt nachtmerries…

Niet leuk.

Tegenwoordig weten we dat de mensen die bezoek kregen van nachtelijke demonen waarschijnlijk last hadden van hypnagoge hallucinaties. Een eigentijdse variant van de succubus is waarschijnlijk de ‘alien abduction’. Ook uittredingen (out-of-body experiences) kunnen rationeel verklaard worden door het fenomeen van hypnagoge hallucinaties.

Hypnagoge hallucinaties zijn geen pretje. De dromer ontwaakt deels, hierdoor ziet hij dingen die er niet zijn, een soort droombeelden geprojecteerd over de werkelijke omgeving. Het gaat meestal om bedreigende beelden of sensaties die extreme angst oproepen. Bijvoorbeeld:

  • er staat ineens iemand in je slaapkamer, vaak zijn dit schaduwen of mensen in zwarte gewaden.
  • iemand lijkt aan je voeten te trekken of op je borst te zitten (hier komt de succubus mythe vandaan)
  • het gevoel alsof je opgetild wordt en boven je bed zweeft
  • het horen van stemmen of voetstappen
  • je ziet een gigantische zwarte spin naast je op het kussen
  • er krioelen slangen onder je dekens
  • bloed, rare patronen, insecten of letters die op de muur verschijnen
  • het opengaan van deuren of ramen
  • vreemde objecten die boven je hangen (wolken, elfjes, geesten)

Als een schim in de nacht!

De duur van deze hallucinaties varieert van 1 – 10 minuten. Tijdens deze hallucinaties zijn de ogen meestal geopend en soms wordt er hard geschreeuwd. Omdat de persoon zich als het ware tussen droom en waaktoestand in bevindt, kan hij zich meestal niet bewegen (= slaapverlamming ). Dit is zeer beangstigend voor de persoon in kwestie.

Hoe komt het?

Hypnagoge hallucinaties komen vaak voor bij slaapstoornissen als slaapapneu en narcolepsie. Ook kunnen deze hallucinaties uitgelokt worden door zeer stressvolle periodes, drugsgebruik (speed, cocaïne, LSD) of door bepaald medicijngebruik, zoals stimulantia tegen ADHD (dexamfetamine). Als er regelmatig sprake is van hypnagoge hallucinaties kan dat wijzen op een aanleg voor psychoses/schizofrenie. Maar een incidentele hypnagoge hallucinatie is geen reden voor paniek, want het komt tamelijk veel voor. Vraag maar eens rond in je omgeving.

Wat kan je ertegen doen?

Als het lukt om de paniek onder controle te houden kun je vaak toch een arm of een been bewegen, en daarmee sneller uit de hypnagoge toestand komen.

Vaak ontstaat er direct een nieuwe hallucinatie als de slaap weer intreedt. Om dit te voorkomen kan je een tijdje proberen wakker te blijven (loop even een rondje) of verander op zijn minst van slaappositie (rol bijvoorbeeld vanaf zij-positie op je rug).

Sommige onderzoekers zeggen dat hypnagoge hallucinaties worden veroorzaakt door het niet goed kunnen ‘afsluiten’ van de hersenen, terwijl het lichaam al in slaap valt (vandaar de slaapverlamming). Hierdoor zie je dus droombeelden terwijl je half wakker bent. Als dit klopt, dan is het wellicht een tip om te kijken naar je slaaphygiëne. Nodigt je slaapkamer wel uit tot nachtrust? Is het er fris en opgeruimd? Niet te warm of koud? Heb je privacy? Heb je gordijnen? Voel je je er veilig? Reserveer je je slaapkamer alleen voor slapen en intimiteit? (geen werkspullen, laptops, tv of huiswerk!) Zorg je een uur voordat je gaat slapen dat je tot rust komt? Dus geen inspannende werk, sport, zware gesprekken, enge films…

Als dit allemaal niet helpt en de persoon erg veel hinder ondervindt van de hallucinaties – soms zijn mensen bijvoorbeeld extreem bang om te gaan slapen en ontstaat daardoor een slaaptekort – dan kan de toevlucht worden genomen tot medicijnen. Een geschikt middel tegen hypnagoge hallucinaties is Risperdal, een antipsychoticum dat ook wordt voorgeschreven bij schizofrenie. Ook kunnen bepaalde antidepressiva (clomipramine, fluoxetine, venlafaxine, fluvoxamine) en gammahydoxyboterzuur (GHB in de volksmond) helpen.

De 6 subtypes van ADHD

De aandachtsstoornis ADHD (attention deficit hyperactivity disorder) is tegenwoordig bij vrijwel iedereen bekend. De kernsymptomen van ADHD zijn:

  • hyperactiviteit
  • impulsiviteit
  • aandachtsproblemen

ADHD wordt vaak, in tegenstelling tot bijvoorbeeld autisme, gezien als een homogene aandoening. Bij een homogene stoornis zijn de symptomen voor vrijwel elke patiënt gelijk. Dat zou voor ADHD betekenen dat de elke ADHD’er last heeft van onrust, impulsiviteit en aandachtsproblemen. Dit klopt niet helemaal, zoals blijkt uit het bestaan van de aandachtsstoornis ADD (attention deficit disorder). Dit is – kort door de bocht – ADHD zonder hyperactiviteit.

De Amerikaanse ADHD-deskundige dr. Daniel Amen gaat nog een stapje verder. Dr. Amen concludeert uit hersenonderzoek dat er maar liefst 6 verschillende types ADHD bestaan, te weten:

      • Type 1: Klassieke ADHD
      • Type 2: ADD
      • Type 3: ‘Over-focused’ ADHD
      • Type 4: Limbische ADHD
      • Type 5: Temporale kwab ADHD:
      • Type 6: ‘Ring of Fire’ ADHD

Volgens zijn SPECT-metingen vertoont elk ADHD-subtype een uniek patroon van hersenactiviteit. Zijn onderzoek is controversieel, maar desondanks erg interessant. Daarom worden in dit artikel de verschillende types toegelicht. Per type volgt een opsomming van de symptomen, het ontdekte patroon van hersenactiviteit en vervolgens de aan te raden behandeling.

Tot slot: dr. Amen is dan wel een controversieel onderzoeker, het is een feit dat ADHD een stoornis is met een hoge mate van comorbiditeit. Dit betekent dat ADHD heel vaak gepaard gaat met een andere stoornis, zoals een depressie (20-30%), angststoornis (10-40%), agressieprobleem of verslaving (12-24%). In de toekomst blijkt misschien dat er geen sprake is van comorbiditeit, maar van ADHD variaties?

Hier een link naar de vragenlijst om het ADHD subtype te bepalen.

 

1. Klassieke ADHD, het gecombineerde type

  • korte aandachtsspanne, snel afgeleid
  • ongeorganiseerd, chaotisch
  • beperkt beoordelingsvermogen, niet voorzien van de consequenties van gedrag
  • matig zelfinzicht
  • impulsief, ongeduldig
  • hyperactief, rusteloos, tomeloze energie
  • snel en veel praten, lawaaierig
  • matige ‘self-monitoring’ (zelfreflectie, innerlijke sturing, zelfdiscipline)

Neurologisch:

  • Weinig activiteit in de prefrontale en de pre-motorische hersenschors.
  • Minder dopamine beschikbaar in de basale ganglia (nucleus caudatus).

Bij het klassieke type is naast een aandachtsstoornis ook sprake van hyperactiviteit (sinds de kinderjaren). Dit type komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Bij dit type werken stimulantia als Ritalin, Concerta en dexamfetamine goed.

 

2. ADD, het onoplettende type

  • laag energieniveau
  • gebrekkige motivatie
  • apathisch, afwezig, dagdromen
  • snel verveeld
  • mentale traagheid, ‘brain fog’
  • hoort vaak niet wat er gezegd wordt
  • in zichzelf gekeerd
  • moeite met het volhouden en afronden van taken, procrastinatie (uitstelgedrag)

Neurologisch:

  • verminderde activiteit in de laterale prefrontale cortex en de basale ganglia tijdens concentratie-taken
  • weinig activiteit in het cerebellum (= kleine hersenen)

ADD wordt vaak niet (of pas laat) ontdekt, vooral als er sprake is van hoge intelligentie. Dit komt doordat dit type minder storend gedrag vertoont dan bijvoorbeeld klassiek ADHD. Het komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen. Deze mensen zijn vaak stil en uiterlijk rustig, maar hebben wel last van innerlijke onrust. ADD’ers worden vaak onterecht bestempeld als lui, weinig intelligent, ongeïnteresseerd of ongemotiveerd. Dit type reageert goed op stimulerende middelen zoals Ritalin of dexamfetamine. Verder adviseert Dr. Amen een dieet met veel proteïne en weinig koolhydraten. Geen suikers dus!

 

3. ‘Over-focused’ ADHD, het dwangmatige type

De kernsymptomen van ADHD, plus:

  • cognitieve inflexibiliteit, hyperfocussen, obsessiviteit
  • piekeren
  • langdurig koesteren van wrok
  • (negatieve) gedachtenlussen
  • aanhoudend niet-constructief gedrag, ziet vaak geen alternatieven
  • van streek als zaken niet op eigen manier gaan, zin doordrijven, compulsief
  • twistziek, opstandig
  • verlangen naar gelijkblijvendheid
  • moeite met het schakelen van aandacht
  • moeite met stoppen en starten van activiteiten

Neurologisch:

  • verhoogde activiteit in de cortex cingularis anterior (ACC)
  • weinig activiteit in de prefrontale cortex tijdens concentratie-taken

‘Over-focused’ ADHD komt vaak voor in families met verslavingsproblematiek of obsessief-compulsieve neigingen. Dit type focust zich te sterk op bepaalde gedachten/gedrag en heeft moeite om de aandacht op andere dingen te richten. Door deze hyperfocus is er vaak sprake van dwanggedachten en -handelingen. ‘Over-focused’ ADHD lijkt op een obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis (OCPD). Dit type is het meest gebaat bij een serotonerge antidepressiva (een SSRI, bijv. Prozac) gecombineerd met een stimulerend middel als Ritalin. Ook Efexor (venlafaxine) wordt door dr. Amen aangeraden. Pas op met teveel L-tyrosine en andere supplementen die de beschikbaarheid van dopamine stimuleren. Aangeraden supplementen: sint-janskruid (300-600 mg/dag), omega 3 en 6, 5-HTP, ginkgo biloba en vitamine B.

 

4. Limbische ADHD, het depressieve type

De kernsymptomen van ADHD, plus:

  • (chronische) milde depressie
  • veel negatieve gedachtenpatronen
  • schuldgevoelens
  • weinig motivatie
  • weinig energie
  • weinig zelfvertrouwen, voelt zich waardeloos
  • slecht slaappatroon
  • weinig eetlust
  • sociale isolatie
  • geïrriteerdheid

Neurologisch:

  • verhoogde activiteit diep in het limbische systeem
  • weinig activiteit in de prefrontale cortex

ADHD’ers van het limbische type zijn extra gevoelig voor de beruchte rebound van stimulantia. Daarnaast kunnen stimulantia bij deze groep depressieve symptomen veroorzaken. Een meer geschikte medicatie is een stimulerend antidepressivum, zoals Strattera of Wellbutrin. Dus geen SSRI’s maar (S)NRI’s! Kies bij voorkeur een middel dat zowel de beschikbaarheid van dopamine als van noradrenaline vergroot.

 

5. Temporale kwab ADHD, het bange/boze type

De kernsymptomen van ADHD, plus:

  • labiel, “kort lontje”
  • impulsief
  • achterdochtig, overgevoelig
  • geheugenproblemen
  • agressie (t.o.v. anderen of zelf), woedeaanvallen
  • atypische hoofdpijn of buikpijn
  • visuele of auditieve illusion, veelvuldige déjà vu’s
  • leerstoornis (m.n. leesproblemen en slecht luisteren)
  • onleesbaar handschrift
  • ongehoorzaam, breekt regels, asociaal gedrag
  • angst, overdreven ongerustheid
  • moeite met het aanvaarden van hulp of terechtwijzingen, voelt zich snel beledigd
  • hoofdletsel in het verleden
  • familiegeschiedenis van problemen met woedebeheersing
  • donkere, sombere gedachten

Neurologisch:

  • lage (of incidenteel hoge) activiteit in de temporale kwab
  • weinig activiteit in de prefrontale cortex tijdens concentratie-taken

Het temporale type komt veel voor in families met leerstoornissen of agressieproblemen. Bij dit type is vaak sprake van periodes van paniek of angst zonder reden, periodes van mentaal afwezig zijn, periodes van verwardheid of depressie, teruggetrokken zijn, woede en prikkelbaarheid. Ook deze ADD’ers reageren niet zo goed op stimulantia. Zij functioneren beter op een anti-epilepticum, dat is een middel tegen epileptische aanvallen, zoals Neurontin (gabapentin) of Depakote. Gebruik geen sint-janskruid, dit kan de problemen verergeren. Probeer een supplement of voedingsmiddel dat de GABA aanmaak stimuleert. Ginkgo biloba is goed tegen de geheugenproblemen.

 

6. ‘Ring of Fire’ ADHD, het intense type

  • stemmingswisselingen, overdreven humeurig
  • zeer snel afgeleid
  • hooggevoelig (ook lichamelijk, bijvoorbeeld voor geluid en licht)
  • agressie, woedeaanvallen
  • opstandig gedrag, rigiditeit
  • tics
  • piekeren
  • extreem veel praten
  • razendsnel denken, veel gedachten

Neurologisch:

  • verhoogde activiteit over de gehele cortex
  • een ringvormig gebied van hyperactiviteit in de basale ganglia
  • soms: weinig prefrontale activiteit in de cortex

Dit is een kruising tussen ADHD en een bipolaire stoornis. De symptomen nemen toe door gebruik van stimulantia. Neem dus geen Ritalin! Het ‘Ring of Fire’-type reageert net als het temporale type beter op een anti-epilepticum. Ook een van de nieuwere antipsychotica kan geschikte medicatie zijn.

Café Cognito 27-9-2012: Olympia Colizoli over Synesthesie

Het is weer tijd voor de eerste Cafe Cognitief van het jaar. Deze keer gaat mede-oprichster van studievereniging Cognito, Olympia Colizolli, haar werk over Synesthesie presenteren.

Naast haar nieuwste onderzoeksresultaten over deze interessante mix van zintuiglijke informatie, laat ze ons ook kunst zien gemaakt door synesthetische kunstenaars. De kunstenaars combineren onder andere gehoor, visie en tast om te recreëren wat ze zelf iedere dag ervaren ons dit te laten ervaren.

Zo als altijd tijdens Café Cognito zijn er natuurlijk drankjes en snacks aanwezig. Dus zelfs als je gewoon even will snoozen met een biertje terwijl je naar multimodale kunst kijkt, ben je heel erg welkom!

Het begint donderdag om 19:00  in REC E0.03  (Roetersstraat 11, 1018 WB Amsterdam)

tot dan.

Interdisciplinary Conference on Psychedelic Research:

Paddo’s en ecstasy als medicijnen

Op 6 en 7 oktober bespreken wetenschappers medische toepassingen van psychedelica tijdens internationaal congres. De werkzame stof in paddo’s, psilocybine, kan nuttig zijn bij psychotherapie.  Deze conclusie trekt Britse wetenschapper dr. Robin Carhart-Harris uit de resultaten van zijn laatste onderzoek. Hij geeft hierover een lezing tijdens het Interdisciplinary Conference on Psychedelic Research: een tweedaags internationaal congres op 6 en 7 oktober in Amsterdam. Twintig wetenschappers uit binnen- en buitenland presenteren hier hun onderzoek naar psychedelische middelen.

 

Carhart-Harris is doctor in de psychofarmacologie aan het Imperial College in Londen. Onderzoek naar paddo’s levert de laatste jaren bijzondere resultaten op. Zo ontdekte Carhart-Harris onder meer dat psilocybine de activiteit in bepaalde hersendelen vermindert. Een van deze hersengebieden is bij depressieve mensen juist overactief, en verklaart bijvoorbeeld waarom het middel nuttig kan zijn bij psychotherapie.

Een ander middel dat tijdens het congres uitvoerig wordt besproken, is MDMA (ecstasy). Het gebruik van dit middel in therapie heeft recent nieuwe inzichten opgeleverd. Ilsa Jerome – doctor in de psychologie – bespreekt onderzoek naar het gebruik van MDMA bij mensen met een ernstige posttraumatische stressstoornis (PTSS). Na haar lezing debatteert Jerome met andere experts over het nut van MDMA als therapeutisch middel.

Naast Carhart-Harris en Jerome presenteren twintig andere wetenschappers uit binnen- en buitenland hun onderzoek naar psychedelische middelen. Aan bod komen psilocybine, MDMA , ketamine, ayahuasca en ibogaïne. De therapeutische mogelijkheden en de relevantie van deze middelen voor de psychiatrie staan centraal.

The Interdisciplinary Conference on Psychedelic Research:

Het congres wordt georganiseerd door Stichting OPEN en richt zich voornamelijk op wetenschappers en studenten. Echter, iedereen met een interesse in onderzoek naar psychedelica is welkom. Meer informatie over het congres is te vinden op: icpr.stichtingopen.nl

Meer informatie over dit evenement:  Joost Breeksema, Voorzitter van Stichting OPEN,joost@stichtingopen.nl, 06 – 42 11 94 71

Meer informatie over Stichting OPEN:  www.stichtingopen.nl

Krantenartikelen over wetenschappelijke onderzoeken vaak onwaar !!

Er is een nieuw artikel verschenen in het tijdschrift PLOS One, ” Why Most Biomedical Findings Echoed by Newspapers Turn Out to be False” Het lijkt er op dat 70% van top studies die in het nieuws komen gewoon niet kloppen!

In verband met de verkoop is het voor kranten belangrijk om nieuws als eerste te publiceren. Waarschijnlijk is dit de reden waarom kranten vaak conclusies publiceren op basis van de voorlopige resultaten van een wetenschappelijk onderzoek. Vaak wordt de conclusie op basis van de resultaten van een vervolgonderzoek nog aangepast. Aan de ene kant denken mensen daardoor soms dat de wetenschap er echt een potje van maakt, met die steeds wisselende conclusies. Aan de andere kant als mensen acties gaan ondernemen op basis van deze conclusies in de krant, kan het bijvoorbeeld in het geval van de medische wetenschap kan het zelfs gevaarlijk zijn.

Praat mee over dit onderwerp op ons nieuwe forum!

Stoppen met roken: tips & inzichten

Door Judith Tankink

Waarom is roken zo verslavend?

Roken is verslavend door de nicotine die in tabak zit. Als je tabaksrook inademt, wordt er  nicotine (via je bloed) opgenomen door je hersenen. Nicotine is een agonist voor acetylcholine (een neurotransmitter). Dat betekent dat nicotine qua vorm op acetylcholine lijkt. Hierdoor reageren je hersenen op beide stofjes hetzelfde, namelijk met de afgifte van dopamine.

Dopamine is een neurotransmitter die verslaving veroorzaakt. In ons brein komt dopamine vrij als we aangename of belonende dingen doen, zoals eten, drinken, sporten, sex hebben, gezellig samenzijn met anderen en het voltooien van taken, zoals genieten van je schone aanrecht na de afwas. De vrijgegeven dopamine koppelt zich aan dopamine receptoren, wat een gevoel van genot veroorzaakt (= beloning). Hierdoor leert ons brein dat deze handeling plezierig is en voor herhaling vatbaar (motivatie van ons gedrag). De afgifte van dopamine wordt niet alleen gestimuleerd door belonende ervaringen, maar ook door bijvoorbeeld cocaïne, alcohol en – zoals eerder gezegd – nicotine. Hierdoor wordt roken door ons brein ervaren als plezierig, als een belonende activiteit.

Een tekort aan dopamine veroorzaakt concentratieproblemen, bewegingsproblemen, een laag libido, depressie, verslaving en intens verlangen. Door intens verlangen komt het lichaam in actie om te krijgen wat het verlangt. Kort door de bocht:

  • de junk die net gescoord heeft staat bol van de dopamine,
  • de junk die op zoek is naar drugs heeft een schreeuwend gebrek aan dopamine.

En het nare is: elke roker kent dit gevoel. Je bent op een feestje, hebt gedronken, en je hebt geen sigaretten meer… Je hebt je aandacht nog maar half bij het gesprek dat je voert, want je zoekt een rokend slachtoffer. En als je dan eindelijk een sigaret van je slachtoffer hebt weten te bietsen… Hoe gelukkig kan een mens zich voelen? Voor mensen die nóóit gerookt hebben: vergelijk het met dorst. Drink een glas water en dat rottige gevoel van dorst verdwijnt. En ga je wel eens in een hongerige bui op jacht naar iets eetbaars in je keukenkastjes? Eet tot je voldaan bent en weg is je schreeuwend lege gevoel. Eigenlijk verlang je dus niet naar nicotine, maar naar dopamine. Je verlangt net als een junkie naar dope.

Hoe lang duurt het voor je van je verslaving af bent?

Als je chronisch rookt, maken je hersenen meer acetylcholine receptoren. Het duurt één week voor de aanwezige nicotine uit je systeem is verdwenen. Maar het duurt drie weken voor het aantal acetylcholine receptoren weer op het normale niveau is (en je dus echt van het roken af bent). Lichamelijk dan, want geestelijk kun je nog steeds verslaafd zijn. Bijvoorbeeld doordat je verlangt naar de gezelligheid van het roken met anderen. Of omdat je op je werk extra pauzes nam voor een sigaretje tussendoor. Dan is roken in jouw hoofd gekoppeld aan een moment van rust.

Wat kun je zelf doen als je wilt stoppen met roken?

Probeer tegenover elk positief ding dat je uit het roken haalt iets positiefs te zetten van niet-roken. Bijvoorbeeld: de goede sfeer in het rookhok op het werk VS het beter leren kennen van die ene leuke, niet-rokende collega. En, als je de rustmomentjes mist, probeer dan op een andere manier rust te vinden. Geniet bijvoorbeeld eens écht van een glas thee door deze met aandacht te drinken.

Je maakt elke afkickpoging makkelijker door je dopamine-niveau zo snel mogelijk weer in balans te brengen. Dit doe je door enkele weken van tevoren goed voor jezelf te zorgen. Hieronder enkele tips:

  • Eet en drink voldoende

Als je genoeg drinkt en eet, blijf je fit en sterk. Ook mentaal. Als je te weinig drinkt en eet, word je zwak en uitgedroogd. Dat maakt afkicken zwaarder.

  • Eet smakelijk en proteïnerijk

Genieten van je eten stimuleert het vrijkomen van dopamine. Eet dus lekker en bewust.Eten met veel proteïne verhoogt het tyrosineniveau in het bloed. Tyrosine is een aminozuur dat je lichaam nodig heeft om dopamine aan te maken. Voeding die rijk is aan tyrosine: amandelen, avocado’s, bananen, zure kersen (Prunus cerasus, kriek), pompoenpitten, sesamzaad en yoghurt.Ook groene thee, lingzhi/reishi mushrooms (Ganoderma lucidum), Indiase ginseng (Whitania somnifera) en gingko (Ginkgo biloba) worden in verband gebracht met een toename van de beschikbare dopamine.

  • Vermijd suiker.

Suiker heeft een negatief effect op het dopamine-niveau.

  • Verminder de inname van caffeïne.

Stop met koffie drinken, of kies voor caffeïnevrij. Het dopamine-niveau stijgt na een kopje koffie, maar keldert daarna razendsnel. Hierdoor neemt de zin in een sigaret toe.

  • Slaap goed en vermijd stress.

Slaapgebrek en teveel stress verstoren je zenuwstelsel en verlagen je dopamine-niveau. Als je er niet in slaagt om stress te vermijden, help jezelf er dan in elk geval beter mee om te gaan. Neem een ontspannende massage, mediteer, zwem, ga naar de sauna of acupuncturist.

  • Beloon jezelf voor niet roken

De dopamine die vrijkomt door een beloning, compenseert het tijdelijke dopaminegebrek (ontstaan door het stoppen met roken). Dit motiveert om vol te houden. Dus gun jezelf iets speciaal na een periode niet te hebben gerookt: een bioscoopje, een CD, of die dure broek.

  • Stel behoeftebevrediging uit

Als je ontzettend zin hebt om te roken, probeer het opsteken van een sigaret zo lang mogelijk uit te stellen. Leid jezelf af, neem een douche, kijk naar een leuk programma, doe een dutje, bel een vriend of lees een spannend boek. Als je op een gezellige borrel bent, en je staat op het punt een sigaret te bietsen van je gezelschap, zeg dan tegen jezelf: “Nee, pas bij het volgende muzieknummer/rondje”, of: “Na het eten”. Of biets pas de volgende keer dat iemand een sigaret opsteekt. Grote kans dat het ondraaglijke verlangen tegen die tijd verdwenen of zoveel verminderd is, dat je er nee tegen kunt zeggen. Want dat is het fijne van verlangen, het gaat ook weer weg. Daardoor voel je je weer een stukje sterker.

    • Vermijd alcohol

Drink voorlopig niet. De meeste rokers vallen terug in hun verslaving tijdens het drinken van alcohol. Alcohol drinken is sterk geassocieerd met roken. Het activeert gedachten aan en verlangen naar roken. Het is sowieso verstandig om situaties waarin je altijd veel rookte zoveel mogelijk te vermijden (bv. uitgaan). Maar daarnaast onderdrukt alcohol het centrale zenuwstelsel (CNS), waardoor remmingen verdwijnen en je wilskracht vermindert. Hierdoor laat alcohol je dingen doen waar je later spijt van hebt. Bovendien is je dopamine-systeem tijdens het afkicken van roken tijdelijk uit balans, en alcohol verstoort die balans nog verder.

    • Onderneem nieuwe dingen

Nieuwigheid stimuleert de afgifte van dopamine, mits je ze enigszins spannend vindt. Dus ga naar een nieuw café, begin aan een nieuwe TV-serie, kook eens iets heel anders dan je normaal zou doen, maak kennis met je buren, zoek een nieuwe (niet-rokende!) scharrel of probeer een nieuw standje.

    • Geniet!

In aanvulling op het vorige punt: dopamine komt ook vrij bij het doen van niet nieuwe dingen en het zien van je bestaande vrienden, zolang je er met volle teugen van geniet.

    • Adem diep in en uit

Zorg dat je regelmatig diep inademt. Houd enige seconden vast, en adem uit alsof je net een hijs van een sigaret hebt genomen. Het fijne van roken is deels het gevolg van het diepe ademen dat we daarbij doen. Door het diep inademen krijg je een maximale hoeveelheid zuurstof binnen, door krachtig uit te ademen bevrijd je jezelf van koolstofdioxide. Het resultaat is ontspanning.

    • Beweeg

Lichaamsbeweging (zwemmen, fietsen, lange afstand hardlopen en yoga) werkt kalmerend, geeft je een nieuw doel/gezonde verslaving, en reguleert je dopamine-niveau.

    • Conditioneer jezelf

Elke keer dat je rookt, koppelt je brein daaraan een herinnering van aangename gevoelens, als gevolg van de vrijgegeven dopamine. Deze aangename associaties zijn hardnekkig, en maken dat je verlangt naar een sigaret. Dit kun je omdraaien: Wees trots op het niet-roken op moeilijke momenten, bijvoorbeeld na het eten. Geef jezelf complimentjes.

Mocht je toch een keer de fout ingaan, probeer het roken dan in elk geval te voorzien van negatieve associaties. Bijvoorbeeld door je tijdens het roken schuldig te voelen: “Bah, wat vies. Wat doe ik ongezond. Ik ben niet goed bezig nu.” Dit klinkt niet leuk, en dat is precies de bedoeling. Want het helpt je roken minder lekker/belonend te vinden, en dat is één van de trucs om te stoppen met roken.

Succes met stoppen!

De Hormoon Factor

Eigenlijk ben ik heel erg tegen alles wat met dieet te maken heeft. Het is zeker niet mijn primaire doel in het leven om mijn uiterlijk mooier te maken . Als je ongelukkig bent, omdat je ontevreden over je uiterlijk, ga je echt niet gelukkiger worden door te lijnen. Als je niet van jezelf houdt zoals je bent, ga je ook niet van jezelf houden wanneer je 10 kilo minder weegt. Je wordt gelukkiger door te leren genieten van jezelf zoals je bent, jezelf te accepteren zoals je bent, dan ga je dat ook uitstralen, en verzamel je mensen om je heen die je ook accepteren zoals je bent. Verder zorgen je hersenen er wel voor dat je lichaam gezond is.

 

Het lichaam streeft altijd naar balans. Ze noemen dat homeostase. Je lichaam vindt bijvoorbeeld 37 graden de ideale temperatuur, wanneer de temperatuur buiten verandert, verandert de lichaamstemperatuur aanvankelijk mee, maar het lichaam gaat meteen hard werken om weer terug te komen op de ideale temperatuur. Hetzelfde geld ook voor bjvoorbeeld je bloeddruk, je suikerspiegel, je cholestorol, je vetvoorraad en je serotonine-gehalte. En dus ook je gewicht. Als je te weinig eet, krijg je honger; als je te veel eet, voel je je overvol en wordt je misselijk. Dus als je je goed voelt, geen honger, niet overvol, dan zit je op je ideale gewicht. Daar hoef je in een normale situatie niet zelf over na te denken, dat kunnen je hersenen veel beter!

Je hersenen meten constant de status van alles wat in balans moet zijn voor homeostase. Als je hersenen een schommeling meten, geven ze meteen opdracht aan je klieren om de juiste hormonen te gaan aanmaken. Die hormonen gaan vervolgens berichtjes brengen naar de verschillende lichaamsdelen met de opdracht een actie uit te voeren, die ervoor gaat zorgen dat de balans wordt herstelt. Hormonen stromen via je bloed door je hele lichaam, en brengen zo overal berichtjes naar toe. Zo weten de verschillende lichaamsdelen wanneer ze welke actie moeten uitvoeren. Er zijn veel soorten hormonen. Iedere hormoon brengt een specifiek bericht dat leidt tot een specifieke actie van het lichaamsdeel waarbij dat bericht aankomt.

Maar soms… snap je het niet meer.  Je lichaam is in de war, het geeft de hele tijd signaaltjes dat er iets niet klopt, maar wat je er ook instopt of niet instopt, je lichaam blijft zeuren. Dan zijn je hormonen uit balans..

 .. en daarmee bedoel ik niet je maandelijkse cyclus.

Je hormonen hebben namelijk naast het aansturen van je geslachtsorganen nog de belangrijke taak om de volgende drie processen in balans te houden:

  1. Energie-verbruik/ Energie-inname
  2. Vetverbranding/ Vet-inname
  3. Spierafbraak/ Spieropbouw

Lees meer hierover binnenkort meer over mijn eigen experiment met “Hormoon Factor II”

Gezocht: Proefpersonen met Depressie

Onderzoeksinstituut Brainclinics zoekt mensen met een depressie voor een groot internationaal onderzoek naar depressie en het doelmatiger inzetten van antidepressiva. Dit onderzoek is goedgekeurd door de Medisch Ethische Commissie en is ingeschreven in het NIH Trial Register.

Wie kunnen er meedoen?
Voor deze studie zoeken wij mannen en vrouwen met een depressie tussen de 18-65 jaar die Antidepressiva zullen gaan gebruiken (voor te schrijven door de huisarts).
N.B. het gaat hier NIET om nieuwe antidepressiva maar om bestaande antidepressiva.

Uw deelname en tijdsinvestering
Meedoen aan het onderzoek betekent dat we u over een periode van een jaar, twee volledige dagen (met exact 8 weken ertussen) op onze vestiging verwachten voor klinische (o.a. psychologisch interview), fysiologische (o.a. bloedafname, urine tox-screen, qEEG) en neuropsychologische testen. Daarnaast zullen we u gedurende dat jaar vragen om 8 keer een internetvragenlijst in te vullen en zal er telefonisch contact met u worden opgenomen. De vergoeding bedraagt 280 euro na afronding van het hele onderzoek, waarvan u 240 euro na week 8 ontvangt.

Dus:
– Voelt u zich op dit moment somber?
– Bent u tussen de 18 en 65 jaar?
– Spreekt u goed Nederlands?
– En wilt u deelnemen aan het onderzoek: mail dan naar onderzoek@brainclinics.com of bel naar 024-7503505 of kijk voor meer informatie op http://www.brainclinics.com/ispot-d

Alvast bedankt.

 

Met vriendelijke groet,

Sara Mokhtari

researcher/psycholoog Brainclinics

Robot bestuurd door mind-control?

Volgens een artikel op Extreme Tech (Extreme Tech, 6 juli 2012) is het nu voor het eerst gelukt om een robot te laten besturen door de gedachtenstroom van een mens op 2000 kilometer afstand. Het artikel vertelt dat Tirosh Shapira een robot liet bewegen in Frankrijk, terwijl hij in een mri-scanner in Israël lag. De mri-scanner registreerde hoe de verdeling van zijn hersenactiviteit veranderde over de tijd met een fMRI scan. Tirosh stelde zich in Israel voor dat hij zijn eigen lichaam bewoog in zijn gedachten, de computer vertaalde de corresponderende hersenactiviteit en stuurde deze in de vorm van commands naar Frankrijk, waardoor de robot dezelfde bewegingen liet zien.

Een MRI-scanner meet met een fmri scan eigenlijk helemaal geen hersenactiviteit, maar hij meet hoe de verdeling van bloed toevoer over de hersenen verandert over de tijd. Men neemt aan dat er bloed stroomt naar alle neuronen die net actief zijn geweest. Omdat dit natuurlijk sterk met elkaar samenhangt, wordt er vaak gezegd dat er met fmri hersenactiviteit wordt gemeten.

Bewegen of denken aan bewegen zorgt voor hersenactiviteit in de motorcortex. De motorcortex is een strook hersenen die loopt ongeveer van je linkeroor over je hoofd naar je rechteroor (rood in het plaatje hier beneden). Ieder stukje van de motorcortex correspondeert met de beweging van een specifiek deel van je lichaam.  Hierbeneden zie je de helft van een dwarsdoorsnede door de motorcortex. Zo zie je bijvoorbeeld een groot deel dat correspondeert met je tong en een kleiner deel dat correspondeert met je schouder. Omdat ieder lichaamsdeel correspondeert met een specifiek stukje hersenen, is het mogelijk om met een fMRI scan te zien welk lichaamsdeel iemand in zijn gedachten beweegt. Deze precieze verdeling  van de lichaamsdelen over de hersenen verschilt (op de vierkante millimeter) per persoon. Het is daarom nodig dat een computer leert welk patroon van hersenactiviteit bij welk lichaamsdeel hoort bij deze specifieke persoon. Tijdens deze training kan een computer ook de meer ingewikkelde patronen in hersenactiviteit leren herkennen die laten zien hoe de proefpersoon wil dat het lichaamsdeel beweegt. De computer vertaald de herkende hersenactiviteit-patronen vervolgens naar commands voor de robot in Frankrijk die deze bewegingen vervolgens uitvoert. De beelden die real-time door een camera op de robot gefilmd worden worden zo geprojecteerd dat de proefpersoon in de scanner ze voor zich ziet verschijnen. Zo ontstaat de echte Avatar-beleving!

Kunst & Cognitie VI

Cobra: “Kunst begint als kind”

In kunst & cognitie I schreef ik over het samenwerkingsverband van Drs. Pronk en het Cobra museum bij het project “Kunst & Klee”. Naar aanleiding van dit project startte Drs. Pronk een online onderzoek naar kunstbeleving.

Niet-kunstkenners zeggen vaak over het werk van de Cobrakunstenaars: “dat kan mijn neefje van 3 ook!”. Toch verwacht ik eigenlijk dat de meesten mensen het werk van een cobrakunstenaar makkelijk kunnen onderscheiden van een kindertekening. Op dit moment wordt de data van de eerste fase van dit onderzoek geanalyseerd en de sneak peak naar de resultaten is veelbelovend. We kijken erg uit naar de conclusies.

Sommige mensen stellen dat mensen cobrakunst kunnen onderscheiden, omdat ze het herkennen. Deze schilderijen zijn zo vaak te zien op plekken waar je het niet eens door hebt, dat mensen onbewust de schilderijen herkennen, omdat ze ze ooit gezien hebben. Ikzelf geloof niet dat dat het is, ik geloof echt dat er iets extra’s is in die schilderijen, iets wat het kunst maakt.

Drs. Pronk heeft ook andere wetenschappers warm gekregen om mee te werken aan het project. Drs. Tessa van Schijndel (t.j.p.vanschijndel@uva.nl) en prof. dr. Maartje Raijmakers (m.e.j.raijmakers@uva.nl)  raakten geïnspireerd. En kwamen met de hypothese dat kinderen bij het maken van tekeningen verschillen in de flexibiliteit van het genereren van ideeën ten opzichte van kunstenaars en ook ten opzichte van volwassenen.

Daarmee bedoelen ze dat kinderen bij een bepaald onderwerp minder variëren tussen categorieën. De hypothese stelt bijvoorbeeld dat kinderen als ze een hond tekenen, meestal heel veel verschillende honden tekenen binnen een bepaald ras (allemaal verschillende labradors) en dat volwassenen meer geneigd zijn om honden van verschillende rassen te tekenen (teckel, golden retriever, labrador, poedel etc.)

Tijdens de expositie in het Cobra museum hebben ze toen een lab ingericht dat op woensdag en zondagmiddag open was. Er werd gevraagd aan de bezoekers vanaf 8 jaar om zoveel mogelijk verschillende robots te tekenen. Uit de resultaten bleek zoals verwacht dat volwassenen meer varieerde tussen de categorieën robots, maar niet meer varieerde in overall originaliteit dan kinderen en pubers.

De categorieën robots waren vooraf gespecificeerd als:

  1. een volledig mensachtige robot
  2. een mensachtige met functionele toevoeging
  3. een huishoudelijk apparaat, een voertuig

Het niet uitbreiden van de ideeën over robots naar de tweede en derde categorie lijkt mij verklaarbaar door het feit dat deze twee categorieën voor kinderen nog niet onder het concept robot vallen. Ik verwacht dat de resultaten van kinderen meer flexibiliteit hadden laten zien als er was gekozen voor categorieën die bij beiden groepen onder het concept robot vallen, zoals manier van voortbewegen, gender, kleur, beroep, persoonlijkheid etc.. Ik verwacht dat kinderen zelfs veel flexibeler zijn in het bedenken van ideeën, dat ze zelfs ideeën bedenken buiten de bestaande categorieën en nieuwe categorieën bedenken. Ook is het jammer dat ze alleen keken naar het verschil tussen volwassenen ten opzichte van kinderen en pubers.

Dit levert ons natuurlijk nog niet echt inzicht over kunst. Hopelijk komt er een vervolg onderzoek waarbij ze wel kijken naar het verschil met kunstenaars

Je kan hier zelf hun eerste resultaten bekijken:

“Eerste resultaten van het onderzoek: Het begint als kind”

 

Symposium BSI Magical Mind op 20 maart 2012

The human mind shows curiosity and a natural inclination to understand the world around. Some scholars even go as far as to suggest that the human mind is magical by nature in that it attempts to attribute meaning and find purpose in experiences and events for which no direct explanation is available. Our minds may naturally assume the existence of forces, metaphysical laws, or supernatural powers that transcend between physical and spiritual realities and that may be invoked and manipulated through ritual and spiritual practices.

The present symposium attempts to enlighten our magical minds by focusing intellect on two core ritual practices: the ayahuasca shamanistic ritual and pagan ritualized practices. Several experts in the scientific and experiential study of shamanistic and pagan ritual will provide apprehensive insights in the psychological reality of such magical practices, a history of its scientific study, and the philosophical consequences of an increasing inorganic world.

Program of the symposium

TMS, een simpele uitleg

De afkorting TMS staat voor Transcranial Magnetic Stimulance.

TMS is een methode voor hersenonderzoek net als MRI, fMRI en EEG. TMS is echter geen hersenscan zoals de andere drie. TMS meet geen hersenactiviteit, zelfs niet indirect. TMS wordt gebruikt om hersenactiviteit op een specifieke moment in een specifieke hersengebiedje te onderbreken. De verandering in gedrag die dan ontstaat, mits er niets anders in de situatie verandert, is het gevolg van de onderbreking van de hersenactiviteit door TMS.

Observatie van een onderbreking in gedrag na TMS betekent dus dat dit ene specifieke hersengebiedje op dat specifieke moment in de tijd NODIG was om het gedrag (dat nu onderbroken is) te laten ontstaan / bestaan.

Een TMS apparaat bestaat uit een of meerdere ringen (spoelen genoemd) waardoor elektrische stroom gestuurd kan worden.

Een gesloten kring van electrische stroom wekt een magnetische kracht op. De richting van de magnetische kracht staat haaks op die kring.Sommigen herinneren zich het OK-duimteken van de middelbare school.Als je je vingers krult in de richting van de stroom, wijst je duim in de richting van de magnetische kracht die daaruit ontstaat. Anderen herinneren zich de Schroef: Als je de schroef in de richting van de stroom draait, beweegt de schroef in de richting van de magnetische kracht.

Zo ontstaat er ook een magnetische kracht haaks op de TMS spoelen als er elektriciteit doorheen stroomt. Als het TMS apparaat boven een hoofd gehouden worden, gaat die magnetische kracht dwars door de lucht en de schedel het brein in tot aan ongeveer 5 cm diep. Deze magnetische kracht zorgt voor het ontstaan van een elektrische stroom in het brein die de omheen gelegen hersencellen direct activeert tot aan hun maximum. Als hersencellen tot aan hun maximum worden geactiveerd, gaan ze in verzet, ze kunnen dan voor een hele korte periode niet meer worden geactiveerd door lopende hersen-processen en mechanismen.

 

 

22 febr Cafe Cognitive: Het Verbale Werkgeheugen door Dan Acheson


Presenter:     Dan Acheson
Topic:           Verbal Working Memory
Date:            Wednesday, 22nd of February 2012
Doors open:  19.00 hr
Start lecture: 19.30 hr
Location:       REC-M 0.02

 

De eerste editie van Café Cognito in 2012:  drankjes, snacks en een verfrissende portie wetenschap.

Deze maand zal Dan Acheson, PhD, van het Donders Institute / MPI  in Nijmegen met ons komen praten. Hij combineert gedrag en neuro-cognitieve wetenschappelijke onderzoeksmethoden om meer te begrijpen van Taal en Geheugen.

De wetenschap heeft lang gedacht dat het ervaren en onthouden van Taal twee verschillende processen waren. Er is steeds meer bewijs voor de alterenatieve theorie dat het behoud van Taal informatie in het geheugen ontstaat door de tijdelijke activatie van zowel taalproductie als taalbegrip.

Dan Acheson presenteert de resultaten van zijn rTMS onderzoek die deze alternatieve theorie ondersteunen. De prestatie op korte termijn geheugen taakjes werd bepaald door de verschillende niveaus van Taal ervaring (semantisch, syntactisch en phonologisch). Verder blijkt het breingedeelte dat verantwoordelijk is voor taalproductie ook betrokken bij het onthouden van Taal in het werkgeheugen. Deze resultaten suggereren dat het mogelijk is dat het onthouden van taalinformatie ontstaat uit de interactie tussen de verschillende niveaus van taalervaring bij zowel taalproductie als taalbegrip.


Het evenement vindt plaats op Roeterseiland building M, 0.02 (Plantage Muidergracht 12). Het glazen gebouw aan het water in de buurt van de Agora. De deuren gaan om 19.00 open en we beginnen om 19.30.

Kosten 2 euro of gratis voor leden.

 

Oxazepam geleidelijk afgebouwd, en dan?

reactie op de vraag van R. Jonker:

Ik vind het helemaal niet gek dat je nog steeds nare verschijnselen ervaart na het geleidelijk afbouwen van 10 jaar gebruik van oxazepam in 5 weken. Overgevoeligheid voor licht, akelig soort inwendig trillen en schudden, misselijk en akelig nerveus worden zijn gevolgen van overgevoelige hersenen. Zoals je zag in mijn eerder artikel verandert het nemen van oxazepam de structuur van je hersencellen. Hoe lang het duurt ligt vooral aan hoe je met de verschijnselen omgaat.

De verbindingen tussen je hersencellen kan je trainen net als de spieren in je benen. Spieren die je traint worden sterker en spieren die je niet meer traint worden steeds slapper. Hersen-verbindingen die je traint zorgen voor het automatischer worden van reacties. Automatische reacties waarvan je de verbindingen niet meer traint, sterven langzaam af.

Als je je tijdens deze verschijnselen druk gaat maken, continu denkt dat er iets ergs aan de hand is, worden de verschijnselen steeds erger.  Er is echter niks ergs aan de hand; je hersenen zijn gewoon overgevoelig geworden door de medicijnen, maar dit kan je ze ook weer afleren!

1. Het is belangrijk om de verschijnselen te zien als een logisch na-effect. Op het moment dat je zo’n gevoel voelt opkomen,

– Denken: “ohja dat gevoel ken ik, is geen probleem, heb ik eerder gehad, toen ook overleefd, komt goed.” (schrijf dat ergens op!) Het is gewoon een lichamelijke reactie, net als dat je been slaapt of dat je oog traant.

– Het helpt om heel diep uit en weer in te ademen

– Het helpt ook om hierbij  iets actiefs te gaan doen, zoals bijvoorbeeld meditatie, sporten of yogha (ligt aan je persoonlijkheid wat het beste helpt). Meditatie traint de controle over je gedachten en je ademhaling; Sporten leidt af en activeert je lichaam. Tijdens yoga train je je ademhaling en train je jezelf  je lichamelijke reacties te accepteren door ze te bestuderen in onmogelijke houdingen.

2. Door dit bewust te blijven doen leer je je hersenen dat er geen gevaar is, dat ze niet in paniek hoeven te raken van ieder klein vleugje wind. Na een tijdje komen de nare verschijnselen steeds minder voor, maar af en toe wel nog, het is heel belangrijk om vooral dan ook weer niet in paniek te raken en te gaan denken dat het weer terugkomt. Dan uiteindelijk kan je het helemaal kwijt raken.

 

Kunst & Cognitie III

Vol verwachting ging ik vandaag naar een lezing van oud-docent ontwikkelingspsychologie aan de UvA, dr. A.C.M. Dudink. Hij was uitgenodigd naar aanleiding van het interdisciplinaire project tussen het Cobra Museum en de afdeling psychologie van de Universiteit van Amsterdam.

Ik hoopte op een lezing over de ontwikkeling van het kind aan de hand van kindertekeningen op basis van zijn jarenlang onderzoek en ervaring. We kregen echter een vaag verhaal dat niet-chronologisch van de hak op de tak de geschiedenis van de tekenles beschreef aan de hand van het leven van Klee. Misschien suggereerde hij verband door de volgorde van zijn verhaal, maar expliciet legde hij geen enkel verband.

Verder suggereerde hij dat kindertekeningen verschillen over de tijd en tussen culturen door het verschil in tekenles. Als illustratie vertelde hij dat kinderen in Afrika meer de driehoek gebruiken als lijf en bij ons meer ronde vormen, helaas ging hij niet dieper in op het waarom. Ook vertelde hij dat er in Amerika verschil was gevonden in kindertekeningen tussen kinderen van Italiaanse afstammelingen, helaas repte hij met geen woord over welke verschillen er gevonden waren. Verder vertelde hij dat kinderen als ze jong zijn tekenen wat er hoort te zijn zonder dat dit overeenkomt met wat er echt te zien is: een paard met vier benen en een hoofd met twee ogen en een neus aan de zijkant. Dit duidt op een ontwikkelingsfase, als een kind in dezelfde periode 4-6 jaar wel al tekent wat hij ziet, zou dit een wonderkind kunnen zijn?

Tijdens de lezing negeerde hij de opgestoken vingers en ook na de lezing wuifde hij vragen weg met stuur me maar een emailtje. Helaas was daardoor deze lezing voor mij geen toevoeging, een mevrouw uit het publiek gaf aan dat ze wel erg blij werd van de nostalgie die de lezing opriep. Gelukkig kon ik mijn onbevredigde gevoel vullen met nog een rondje door de tentoonstelling waar ik me bewust werd dat mijn eerder betoog over wat voor mij kunst is, complete onzin is. Ik werd opeens helemaal verliefd op het kunstwerk “Drift op zolder” van Karel Appel. Een werk dat ik op mijn twee eerdere rondjes voorbij ben gelopen.

test je zelf

Kunst & Cognitie II

Geïnspireerd door een bezoek aan het Cobra museum waar nu een onderzoeksproject loopt naar het verschil in kunstbeleving, ben ik geïnteresseerd geraakt in hoe kunst die beleving oproept. Waarom word je door net dat ene schilderij geraakt? Wat is er zo speciaal aan dat ene schilderij versus het andere? En hoe kan dat verschillen over de tijd?

Kunst is de naam die ik geef aan alles waarvan de zintuiglijke ervaring mij diep raakt: een hele pure emotie of een zeer scherp contrast.  Met een pure emotie bedoel ik hier een emotie die onvervuild is door cognitie en met een scherp contrast bedoel ik hier niet alleen complementaire kleuren, maar contrasten in alle extreem absurde contexten.

Kunst & Cognitie I:
Klik hier voor Drs. Pronk’s EXPERIMENT

Taal is een gebruiksmiddel om beter met elkaar te communiceren.Toch zijn er veel woorden in onze taal waarvan de betekenis persoonlijk is en moeilijk  aan een ander uit te leggen. Kunst is zo’n woord. Iedereen kent het woord, maar wat er mee bedoeld wordt, is persoonlijk. Het gebrek aan consensus over de betekenis ervan, maakt het erg moeilijk om dit fenomeen echt wetenschappelijk te onderzoeken.

Kunst blijft ondanks dat toch een onderwerp dat ik graag wil onderzoeken, al is het dan in eerste instantie meer op een beschouwende manier. Kunst heeft veel waarde, mensen geven er veel geld aan uit, terwijl het geen directe overlevingsfunctie heeft voor de mens.  Kunst heeft ook veel waarde voor mensen die niet in geld is uit te drukken.

De meerwaarde van kunst ligt dan misschien in de entertainment, de decoratie voor je huis. Het verandert de sfeer in huis. Net als een plant, de tv, het behang of de platenspeler. Maar een plant ververst de zuurstof in de kamer, de tv brengt je nieuwe informatie en de platenspeler maakt muziek. Kunst staat daar maar te staan, of te hangen, net als het behang. Soms zorgen de kleuren van een kunstwerk wel voor een balans in de rest van het kleurenpalet van de binnenhuisarchitectuur, maar dat doet het behang ook of een schilderijtje van een fruitschaal of een bootje in de haven. Maar de naam kunst geef ik alleen aan iets wat mij diep raakt. Dus noem ik zowel het behang, de fruitschaal en het bootje geen kunst.

De echte meerwaarde van kunst bovenop het decoratieve, is het iets in je huis hebben dat je diep raakt. Een mens vindt het gewoon fijn om op door hem zelf bepaalde tijden geraakt te worden door iets.  Maar betalen mensen er daarom echt zo ontzettend veel geld voor?

Kunst is ook iets waarmee je kan pronken. Het is iets waar je alleen geld aan kan uitgeven als je al genoeg  hebt om te leven. Een kunsteigendom straalt daardoor rijkdom uit. De eigenaar kan het zich veroorloven om geld uit te geven aan kunst. Een mooi kunstwerk kan dus dienst doen als een pronkstuk. Hoe mooier, en dus duurder het kunstwerk dat hij zich kan veroorloven, hoe meer geld hij over heeft, en hoe rijker dat men denkt dat je bent. Hoe bekender het is dat een kunstwerk veel geld waard is, hoe groter de vraag. Het kunstwerk wordt zo steeds pronkbaarder en zo nog meer geld waard. Als men weet dat een kunstwerk gaat groeien in waarde, wordt de vraag nog groter, omdat men dan geld kan verdienen aan de winst bij de verkoop, zoals in de aandelenmarkt.

Dus kunst heeft een decoratieve functie,  een emotie oproep functie,  een pronkfunctie en een handelfunctie. Maar hoe zit dat dan met de moderne hedendaagse kunst?  Streepjes als armpjes en beentjes en een bolletje als kopje, wie gaat daar nou tienduizenden euro’s voor betalen. Dat is toch belachelijk? Binnenkort meer.. over de invloed van de hersenen

Kunst & Cognitie I
Drs. Pronk’s EXPERIMENT

Kunst & Cognitie

Drs. Pronk is een experimenteel psycholoog die op dit moment werkzaam is aan de universiteit van Amsterdam. Hij houdt zich bezig met onderzoek naar impliciete processen; mentale processen waar je je niet bewust van bent of geen controle over hebt. Uit pure nieuwsgierigheid breidt hij zijn strak gecontroleerde studies naar deze processen tijdens gaming en dependency development uit met een exploratieve studie naar kunstbeleving.

Drs. Pronk’s EXPERIMENT

Op dit moment kan je in het Cobra museum te Amstelveen de exclusieve tentoonstelling “Klee en Cobra”  bezichtigen. Modern kunstenaar Paul Klee probeerde als volwassen kunstenaar de ongeremdheid van het kind uit te drukken. Dit inspireerde Drs. Pronk om het verschil tussen de kunstbeleving bij Paul Klee’s kinderlijke tekeningen  en de kunstbeleving bij kinderschilderijen  te onderzoeken.

Zo is er een interdisciplinair project ontstaan waarbij aan de ene kant experimentele psychologie de kunstbeleving van de Cobrabezoeker verbreedt en aan de andere kant de kunstbeleving van de cobrabezoeker als onderwerp dient voor experimentele psychologie om psychologische modellen voor waarneming en evaluatie op te toetsen.

Drs. pronk kiest bij deze studie naar kunstbeleving bewust voor het model voor waarneming en evaluatie van Hagtveld et al., omdat dit model niet gebaseerd is op een specifieke theorie, maar gebaseerd is op de resultaten van een statistische techniek, de factor-analyse.

De factor-analyse van Hagveldt vat de scores op 36 kunstbeoordelingstermen samen in een paar factoren. De termen binnen een factor hangen sterker samen dan de termen uit verschillende factoren. Het resultaat van de factor-analyse over de scores suggereert een aantal emotionele en cognitieve factoren.

Drs. Pronk toetst het verschil in kunstbeleving tussen het werk van Klee en dat van kinderen aan de hand van vijf factoren van Hagveldt’s model met een on-line experiment. Hij verwacht dat de scores op de emotionele factoren (aangenaamheid en opwinding) tussen het werk van Klee en dat van kinderen vergelijkbaar zijn, maar dat de scores op de cognitieve factoren (originaliteit en vaardigheid) gaan verschillen.

Klik hier voor Drs. Pronk’s EXPERIMENT

Klik hier voor Resultaat van Drs. Pronk’s EXPERIMENT

2 Nov Cafe Cognitive: Henk-Jan Boele: Neurasbus & Cerebellum

 

2 November weer een nieuwe Cafe Cognitive: dit keer door Henk-Jan Boele van het Erasmus University Medical Center  Rotterdam over de plasticiteit van het Cerebellum en de Neurasbus

De Neurasbus is een oude camper die door Henk-Jan en zijn collega’s is omgebouwd tot een mobiel laboratorium voor neurologisch onderzoek. Door patienten thuis te onderzoeken proberen ze het gat te dichten tussen de wetenschap en de klinische praktijk.

De onderzoeksgroep focust zich op de plasticiteit van het Cerebellum. Het Cerebellum is het hersengedeelte net boven je nek. Het lijkt een beetje op een bloemkoolroosje. Met plasticiteit bedoelen ze de mogelijkheid tot verandering door het aanmaken, verstevigen van nieuwe verbindingen en afsterven van verbindingen die niet gebruikt worden. Van het cerebellum is vooral bekend van zijn betrokkenheid bij het houden van balans (combinatie van beweging en eigen lichaamscoordinatie) en tijdschatting. Ook blijkt het cerebellum betrokken bij associatief leren.
Deze Cafe Cognitief vind plaats op in de UvA, gebouw M, zaal 0.02. Je vindt het UvA gebouw M op plantagemuidergracht 12 (het grote  glazen gebouw aan het water). Kosten zijn 2 euro (snacks en drankjes inclusief) of gratis voor Cognito leden.

The boardmembers of Cognito,
a.k.a. Jonas, William, Tine, Silja, Wouter, Daan, Richard & Katerina

In short:
Cafe Cognito
Lecturer:       Henk-Jan Boele
Topic:           Neurasbus & Cerebellum
Date:            Wednesday, 2nd of November 2011
Doors open:  19.00 hr
Start lecture: 19.30 hr
Location:       REC-M 0.02

 

Wil je misschien in KLEUR LEZEN?

Wij zijn op zoek naar gemotiveerde deelnemers die graag in kleur willen lezen.

Het onderzoek bestaat uit 2 sessies met computertaken en vragenlijsten (1.5 uur per sessie,  geen MRI): 1 sessie voor en 1 sessie na het lezen van een van de volgend boeken:

– ALLEEN MAAR NETTE MENSEN, van Robert Vuijsje

– DE ASIELZOEKER, van Arnon Grunberg

– DUIZEND DAGEN IN CHINA, van Bettine Vriesekoop

– ENGEL, van Wanda Bommer

– BOOM, van Wanda Bommer

– KRONIEKEN 1, van Bob Dylan

– VERZAMELDE VERHALEN, van Willem Wilmink

– VOOR EEN ECHT SUCCESVOL LEVEN, van Bas Haring

Of een boek op de Gutenburg Project website:
http://www.gutenberg.org/browse/languages/nl

Laat me weten??!!! Groetjes!!

olympia.colizoli@gmail.com
door: Olympia Colizoli

Café Cognito: Olympia Colizoli on Synesthesia

We are proud to announce the first Café Cognito of the year:

Olympia Colizoli from the Brain and Cognition department of the University of Amsterdam

Olympia is one of the founders of Cognito and she will tell you all about the interesting topic of Synesthesia.

The lecture will take place at Wednesday, September 21st at Roeterseiland building M, room 0.01 (Plantage Muidergracht 12, it’s that glass business building near the water, two minutes walking from Agora).

Doors are open at 19.00 hr, the lecture starts at 19.30. Costs are 2 euro or FREE if you are a Cognito-member (membership available at the door).

What we offer is an informal but highly interactive evening with fellow researchers and students, including lots of science, snacks and drinks (all included in the entrance fee :-)

Cafe Cognito
Lecturer:       Olympia Colizoli
Topic:           Synesthesia
Date:            Wednesday 21st of September 2011
Doors open:  19.00 hr
Start lecture: 19.30 hr
Location:       REC-M 0.01

Ayahuasa in psychiatry

De derde spreker op het ayahuasca symposium was Brian Anderson.

Hij sprak over de ontwikkeling over de tijd van de kijk op het therapeutisch nut van ayahuasca door verschillende culturen aan de hand van literatuur. Vanuit psychiatrisch oogpunt kan contact verliezen met de realiteit kan als ongezond gezien worden. Contact verliezen met de realiteit kan echter ook als gezond gezien worden, het geeft een nieuw perspectief. Het kan zorgen voor een breekpunt.

De vorige spreker gebruikt ayahuasca als een middel om een psychose te simuleren, omdat er wordt gesuggereerd dat ze tot gelijke ervaringen leiden. Een psychose is geen gezonde ervaring, hoe kan een ayahuasca trip dit dan wel zijn? Is de ervaring wel hetzelfde? Hoe weten ze dit? Waarom denken ze dat?

besproken literatuur:

PSIQUIATRIA FOLKLORIA (1960, Peru)
DMT at fifty (1960, Hungary)
PSICOANALYSIS (Alvarez de Toledo, 1960, Peru)
Neurological model of psychosis (Pinto, 2010)
Laqueille (2008) verlies van contact met de realiteit
Larraya (1979) ayahuasca als een epidemie waar mensen bang voor zijn dat het weer opnieuw gebeurd
Quevedo (2009) muizen worden minder depressief door ayahuasca
Seeying with eyes wide shut (Aranjo)

spreker 1. Problemen bij onderzoek naar Ayahuasca (Dr. Labate)
spreker 2. Rol van Ketamine en DMT bij schizofrenie onderzoek (Dr. Daumann)

Oxazepam-Lange termijn effecten

Waarom is het gevaarlijk om cold-turkey te stoppen met oxazepam (M. Overhof)?

Gedragsverandering op korte termijn: Oxazepam verlaagt het reactievermogen. Angst wordt snel minder en je valt makkelijk in slaap. Je voelt je aangenaam verdoofd. Het grote voordeel van Oxazepam is dat het meteen werkt. ((klik hier voor meer uitleg))

 

Verandering in hersenen op korte termijn Oxazepam is een benzodiazepine (BZ). Benzodiazepine zorgt ervoor dat de GABA-A receptor veel verder opengaat, nadat GABA zijn slot al heeft geopend. De stof die door de GABA receptor heen kan stromen, heet Chloride. Chloride heeft een negatieve lading. Hoe negatiever de lading in de kop, hoe lager de kans dat de hersencel binnenkort gaat vuren. Er zijn door die extra aanwezigheid van negatieve lading, veel meer positieve stimulaties nodig om de neuron te laten vuren. Die verminderde kans tot vuren vertaalt zich in een verlaagd reactie-vermogen: minder angst, verslapte spieren en neiging tot slaap (klik hier voor meer uitleg)


Lange Termijn- effect

Bij het lang slikken van benzodiazepine neemt de insentiteit van het effect sterk af. Na twee weken slikken is het effect bijna helemaal verdwenen.

Advies: Slik daarom niet meer dan 1 Oxazepam pil om de paar dagen of slik Oxazepam niet langer dan 10 dagen achter elkaar .

Bij het lang slikken van benzodiazepine treden er structurele veranderingen op in het mechanisme van de receptor de GABA-A receptor waardoor hij steeds minder gevoelig wordt voor benzodiazepine.

 

De receptor gaat minder extra open dan voorheen, en werkt zo dus veel minder angst-verminderend of slaapverwekkend. Om dezelfde rust te ervaren als bij de eerste pil, moeten gebruikers meerdere pillen, of  tegelijk een pil met een hogere dosis nemen.

 

Plotseling stoppen


Als een gebruiker door het veel slikken van benzodiazepine tolerantie heeft opgebouwd, lijkt de pil minder effect te hebben. Pas als een persoon plotseling stopt met de pillen, ziet hij het netto-effect. Door de tolerantie gaat de GABA-A receptor zonder benzodiazepine helemaal niet meer open.

Pas op, neem dus geen Oxazepam voor een langdurend probleem. Zoek door naar een andere oplossing.

Als een tolerante gebruiker plotseling stopt met Oxazepam (benzodiazepine) krijgt de gebruiker de tegenovergestelde symptomen als die hij probeerde te creeeren door het slikken ervan: paniekaanvallen, geïrriteerdheid, depressie, niet kunnen slapen, spierspanning en zelfs epileptische aanvallen.

Stop dus nooit plotseling met Oxazepam, maar bouw t heel rustig af in overleg met een dokter!

Oxazepam-gedragsverandering
Oxazepam-simpele uitleg

Gezocht: Perfect Nederlands & Mar. Arabisch sprekenden

Loes Bazen is op zoek naar Marokkaanse Nederlanders die zowel het Nederlands als het Marokkaans-Arabisch goed beheersen, voor wetenschappelijk onderzoek. Wie is of kent er iemand die Loes een grote gunst wil verlenen door aan haar onderzoek mee te doen?

Alle tips zijn welkom en haar dank onnoemelijk groot!

Stuur Loes Bazen een berichtje op loesbazen@gmail.com of laat hier iets achter als een comment

fMRI, een simpele uitleg

De afkorting fMRI staat voor functional MRI, functional Magnetic Resconance Imaging.


Een fMRI-scan is een soort hersenscan. Een hersenscan is een methode waarmee we erachter proberen te komen hoe de verdeling van hersenactiviteit verloopt over de tijd. Om een fMRI-scan te maken leggen we de proefpersoon op een tafel in een MRI-scanner. Een mri-scanner heeft de vorm van een tunnel.

 

 

FMRI, de werking
Een fMRI scan is een 3d plaatje dat laat zien waar er wanneer in de hersenen zuurstofrijk bloed aanwezig is. Als er zuurstofrijk bloed aanwezig is op een bepaalde plek in de hersenen, nemen we aan dat er op die plek net activiteit is geweest. De fMRI meet onderscheid tussen zuurstofrijk en zuurstofarm bloed op basis van hun aantrekkingskracht tot de MRI-magneet. In bloed zitten rode en witte bloedlichaampjes. De rode bloedlichaampjes (Hemoglobine) geven bloed zijn rode kleur, hun functie is transport van zuurstof. Het molecuul hemoglobine bevat ijzerionen (Fe, groen gekleurd in de hemoglobine molecuul hier beneden). Deze ijzerionen zorgen ervoor dat hemoglobine heel erg door een magneet aangetrokken kan worden.

Rode bloedlichaampjes vervoeren zuurstof met behulp van hun ijzerionen (Fe). De ijzer-ionen verbinden zich met zuurstof.  Wanneer ijzer-ionen met zuurstof zijn verbonden, hebben ze geen aantrekkingskracht meer tot de magneet. FMRI meet de variatie in magnetisme van het bloed in de hersenen over de tijd. De variatie in magnetisme varieert samen met het zuurstofgehalte. Variatie in zuurstofgehalte varieert samen met hersenactiviteit.

 

FMRI, de opstelling
Om plaatjes te maken van de hersenen krijgt de proefpersoon een spoel (headcoil) om zijn hoofd. We binden het hoofd eerst goed vast. Hij krijgt oordopjes om zijn oren te beschermen tegen het harde geluid van de scanner. Verder krijgt hij een koptelefoon waardoor we met hem kunnen praten of muziek kunnen aanbieden. We stoppen wat kussentjes langs de zijkant, zodat het hoofd niet meer kan bewegen. In zijn ene hand krijgt hij een knoppenkast en in de andere hand een alarmknop. Vervolgens schuiven we de hele tafel de tunnel in. Bovenop de headcoil zit een spiegeltje. Het spiegeltje stellen we zo in dat de proefpersoon door de tunnel naar buiten kan kijken. Voor de MRI scanner plaatsen we een scherm waarop we beeld kunnen projecteren met een beamer. Dit scherm kan de proefpersoon via het spiegeltje helemaal zien. Zo kunnen wij visuele beelden en audio stimuli aanbieden aan de proefpersoon en kan hij via de knoppenkast een bewuste reactie laten zien.

 

FMRI, het experiment
Bij een fMRI experiment vergelijk je de verdeling van zuurstof rijk bloed over de hersenen tussen de ene conditie met de andere conditie. Het is altijd belangrijk bij een psychologisch experiment om het geheel van stimuli tussen de ene en de andere conditie precies hetzelfde te houden en alleen de onafhankelijke variabele te variëren. Alleen dan mag je concluderen dat het verschil in afhankelijke variabele, het gevolg is van de variatie in de onafhankelijke variabele. Bij een fMRI taakje wil je meestal ontdekken welk hersengedeelte verantwoordelijk is voor een bepaalde functie.  Je kan niet tussen proefpersonen vergelijken, omdat hersenen qua vorm te veel van elkaar verschillen. Je laat dus iedere proefpersoon beide condities uitvoeren.

 

de Stroop taak
De Stroop taak is een voorbeeld van een taak die vaak gebruikt wordt in fMRI. In de ene conditie moeten proefpersonen drukken als ze groene letters zien, in de andere conditie moeten ze drukken als het woord “groen” zien. Vervolgens laat je ze in beide condities  het woord “groen” in blauwe letters zien.  Het beeld op het scherm is precies hetzelfde maar de hersenen verwerken de informatie anders. Dan heeft het verschil in verdeling van zuurstof rijk bloed dus heel waarschijnlijk direct te maken met het verschil in de opdracht.

 

 

fMRI proefpersonen gezocht
MRI simpele uitleg
EEG simpele uitleg

MRI-een simpele uitleg

De afkorting MRI staat voor Magnetic Resconance Imaging.

Een MRI-scan is een soort scan. Een scan is een methode waarmee we de interne structuur van het lichaam in kaart brengen, zonder echt te gaan snijden. We leggen de proefpersoon op een tafel in een MRI-scanner. Een mri-scanner heeft de vorm van een tunnel.

Een MRI-scanner maakt een 3 dimensioneel plaatje van de binnenkant van je lichaam. Hij maakt onderscheid tussen weefsels (zoals bloed, vet en orgaan-weefsel) op basis van hun waterstof-dichtheid.

 

Een opvallend kenmerk aan waterstof (H) is zijn reactiviteit.  Het bestaat uit 1 positieve proton in het midden met een negatieve elektron die eromheen zweeft.  Neutronen geven normaal stabiliteit aan de kern van een atoom, maar waterstof  is het enige atoom in het elementen-stelsel zonder neutronen. Het voelt zich daardoor snel  aangetrokken tot anderen stoffen. Het is eigenlijk een heel klein magneetje.

De MRI-scanner is een hele grote sterke magneet. Waterstof, zijnde een klein magneetje, beweegt in dat magnetisch veld of in dezelfde richting of in precies de tegenovergestelde richting, dit noemen we de spin. De richting van de spin kan worden omgeslagen door electro-magnetische straling.

Na het wegvallen van die straling draait de richting van de spin weer terug. Tijdens het terugdraaien zend de spin een foton uit. De Mri scanner weet hierdoor precies waar hoeveel waterstof atomen zitten. Tijdens het scannen sturen we daarom korte stootjes electriciteit door een spoel om het gebied heen dat we willen onderzoeken. Om plaatjes te maken van de organen krijgt de proefpersoon/patiënt een spoel om zijn buik:

Om plaatjes te maken van de hersenen krijgt de proefpersoon/patient een spoel om zijn hoofd. We binden het hoofd eerst goed vast en stoppen wat kussentjes langs de zijkant, zodat het hood niet meer kan bewegen.Vervolgens schuiven we de hele tafel de tunnel in.

 

Zo maken we MRI-plaatjes van de hersenen. Daarop kan je de hersenstructuur heel goed zien. We noemen een MRI-scan daarom ook de structurele scan. Met een MRI-scanner kan je niet alleen structurele scans maken, maar ook functionele scans. Dat noemen we een fMRI, een functional MRI. Die laat zien waar er op welk moment hersenactiviteit is

 

fMRI, een simpele uitleg
fMRI proefpersonen gezocht
EEG simpele uitleg

Gezocht fMRI proefpersonen

Rene Visser zoekt proefpersonen voor fMRI experiment in de MRI-scanner, voor een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam voor klinische psychologie @ Roeterstraat

 

Ppn krijgen 22 euro voor uur scan, half uur vragenlijst. En half uur van tevoren aanwezig zijn (zit al in de tijd)

Laat een berichtje achter met je telefoonnummer hier of op

https://www.facebook.com/renee.m.visser

 

Antagonist-simpele uitleg

Een voorbeeld van een antagonist is Ketamine. Ketamine werkt als een NMDA antagonist.

 

Een Antagonist is een medicijn/drug die werkt door een receptor te blokkeren.

Een receptor werkt als een deurtje met een slot en zit op de kop van een hersencel. Iedere receptor kan maar door 1 specifieke neurotransmitter geopend worden. Deze neurotransmitter past precies in zijn slot.

Een antagonist is net als een agonist, een medicijn/drug van buiten het lichaam. Ze hebben dezelfde vorm als de specifieke neurotransmitter en passen daarom ook precies in het slot van zijn receptor.

Een antagonist blokkeert de receptor wanneer hij precies in zijn slot valt. De receptor gaat niet open, maar het slot is wel bezet, waardoor de receptor ook niet meer door de neurotransmitter zelf opengemaakt kan worden.

Ketamine en DMT bij schizofrenie onderzoek
agonist, simpele uitleg

MAOI-De effecten

De psycho-actieve stoffen in Ayahuasca zijn DMT en β-Carboline. DMT (Dimethyltriptofaan) werkt als een serotonine agonist en β-Carboline als een MAOI.
MAOI, simpele uitleg
serotonine agonist, simpele uitleg

 

Anti-depressieve werking van MAOI

Als MAO Inhibitors in de hersenen terechtkomen, zorgen ze ervoor dat de MAO’s op non-actief worden gezet. De afbraak van Serotonine, Norepinephrine en Dopamine, die normaal door de MAO’s gedaan wordt, stopt hierdoor. Zo blijft er meer Serotonine, Norepinephrine en Dopamine over. Meer aanwezigheid van deze neurotransmitters geeft op korte termijn een remming op depressie.

 

 

MAOI in Ayahuasca

De psycho-actieve stoffen in Ayahuasca zijn DMT en β-Carboline. DMT (Dimethyltriptofaan) werkt als een serotonine agonist en β-Carboline als een MAOI.
DMT kan werken als een serotonine agonist, omdat DMT net als serotonine een mono-Amine is, en dus een amine-groep als staartje heeft. Als DMT in zijn eentje de darmen binnen zou zwemmen, wordt hij daar meteen afgebroken door de MAO’s. De MAO’s breken zijn aminegroep af, waardoor hij niet meer kan functioneren als serotonine agonist. Zonder die aminegroep kan hij de serotonine receptoren niet meer open maken. Door de aanwezigheid van MAOI (β-Carboline) in ayahuasca laten de MAO’s DMT met rust in de darmen, zodat DMT in zijn geheel met zijn amine groep de hersenen kan bereiken en kan functioneren als serotonine agonist..

Vervelende bijwerkingen van MAOI

Naast de MAO’s in de hersenen zet MAOI ook de MAO’s in de rest van het lichaam op non-actief. De MAO’s in het spijsverteringskanaal zijn verantwoordelijk voor de afbraak van Tyramine. Tyramine is een mono-amine die veel in voedsel voorkomt, zoals in oude kaas. Bij aanwezigheid van MAOI kan MAO dit soort voedsel niet meer afbreken.

Vandaar dat je MAOI’s alleen mag slikken in combinatie met een heel zwaar dieet zonder monoamines, zoals tyramine, omdat je er een verschrikkelijke diaree met soms de dood als gevolg aan kan overhouden.

 

Hagar:

Is dat waarom de Shamaan je laat vasten voorafgaand en tijdens de Ayahuasca ceremonie…?

En is dat waarom mensen moeten overgeven en diaree krijgen na het gebruik van ayahuasca  (“cleansing the body”)…?

MAOI, een simpele uitleg
mono amine
mono amine oxidase

MAO Inhibitor- simpele uitleg

MAO Inhibitor staat voor Mono Amine Oxidase Inhibitor

Mono-Amine:

Het woord Amine lijkt op Ammoniak. Ammoniak is een bekend schoonmaakmiddel dat heel heftig ruikt. Amoniak wordt bijvoorbeeld gebruikt omschoon te maken voor dat men gaat schilderen, omdat het vet op te lossen.

 

Amoniak is Amine opgelost in water. Een Amine is 1 stikstof-atoom (N) met  waterstof atomen (H) eromheen (NH3).

Amine

Mono staat voor 1. Een mono-Amine is een neurotransmitter of neuromodulator waar 1 Amine aanzit. Voorbeelden van monoAmine neurotransmitters zijn Serotonine (5-HT), norepinephrine en dopamine

Mono-Amine oxidase

Een oxidase is een stofje dat afbraak stimuleert. De Mono-Amine Oxidase (MOA) is een soort oxidase. Een oxidase die de afbraak van mono-Amines stimuleert. De amine breekt af, lost op en wordt zo ammoniak. Zo bevordert MOA de afbraak van bijvoorbeeld serotonine, norepinephrine en dopamine.

Mono-Amine oxidase Inhibitor (MAO Inhibitor)

Inhibitor komt van het woord inhibitie. Inhibitie betekent het tegenovergestelde van activatie,  inhiberen staat voor de-activeren of tegenwerken. Een Inhibitor is dus een stofje dat iets tegenwerkt, deactiveert. Een MAO Inhibitor inhibeert MAO, de aanwezigheid van een MAO inhibitor zorgt er dus voor dat MAO zijn werk niet kan doen. Dit betekent dat serotonine, norepinephrine en dopamine niet meer worden afgebroken.

Een MAOI is een klasse anti-depressiva, een medicijn tegen depressie. MAOI pillen worden alleen als laatste redmiddel voorgeschreven, omdat ze heel nare bijwerkingen.

Een van de psycho-actieve bestanddelen van Ayahuasca,  β-Carboline, werkt als een MAOI. Het andere psycho-actieve bestanddeel is DMT (Dimethyltryptamine). DMT werkt als een serotonine agonist.

Gerelateerde artikelen

  1. De anti-depressieve werking van MAOI
  2. MAOI in ayahuasca
  3. de bijwerkingen van MAOI

Nieuwe vragen

Wat betekent het als een baby wordt geboren met ongelijke hersenhelften (Dagmar)?

Wat doet Absinthe in de hersenen (Dagmar)?

Hoe kan je mensen manipuleren te kiezen voor biologische produkten in de supermarkt? (Marijtje)

Vraag:
– Is een gedachte stoffelijk (dus wat ik denk, niet dat ik denk)?
– En aanverwant: Wat is “datgene” wat beslist welke kant mijn “spontane” denken opgaat? Hoe functioneert mijn interne zoekmachine derhalve?
– En waarom gaat mijn denklijn NU naar een vishengel (ik heb nooit gevist), van alle mogelijke mogelijkheden die ik bij NU had kunnen denken? (Stephan W.)

 

Vragen in process

</strong> Kan je in de hersenen zien of iemand homo is (modefabriek)?<a href=”http://www.neurowiki.nl/?p=187″> deel antwoord</a>

Waarom zijn mannen moeilijk te begrijpen (Yvonne)?

Kan Ritalin tot waanideeen leiden?(Sophie)

Wat doet een burn-out in de hersenen?(buurvrouw)

Heeft de myeline vermindering bij MS ook invloed op beslissingen nemen(Guido)?

Wat vind je van penrose theorie over bewustzijn(Guido)?

Hoe werkt het alien syndrome(Sciencepark)

Kan je pedofilie zien in de hersenen (vriendinS)?

Is er een verband tussen autisme en hoogbegaafdheid (vriendinS)?

Is er een verband tussen autisme en pedofilie (vriendinS)?

Is er een verband tussen hoogbegaafdheid en pedofilie (vriendinS)

Bestaat hoogbegaafdheid uberhaupt?Hoe is dit te testen en wat denk of voel je dan? Weet je dan letterlijk meer, of leg je verbanden sneller?Hoe werkt nitogen narcosis?

Vraag en antwoord

Waarom is het gevaarlijk om cold-turkey te stoppen met oxazepam (Mama)?
lange termijn effect van oxazepam
simpele uitleg van korte termijn effect
gedragsverandering

Is egoisme behandelbaar door een psycholoog en wat is de beste plek daarvoor(rijleraar/ Yvonne)?
Hagar’s inzicht
het advies van onze klinische psycholoog
het advies van klinisch psycholoog Dr. Marcelino Lopez


Werkt EMDR door betere verbinding tussen de twee hersenhelften? (Gabriella Polak)?
antwoord
Is het nodig om je hele trauma te EMDRen om te genezen (Gabriella Polak)?
antwoord

Wat doet oxazepam eigenlijk in de hersenen (Gouden Loekie)?
antwoord

Wat doet XTC in de hersenen?(M)
antwoord

Agonist- een simpele uitleg

Hersencellen communiceren via het doorgeven van neurotransmitters.  Het uiteinde van de ene hersencel laat neurotransmitters vrij na een actie-potentiaal. Deze neurotransmitters zwemmen dan vrij rond in het gebied tussen de hersencellen. De kop van een hersencel is bedekt met deurtjes die op slot zijn, receptoren, waarvoor 1 specifieke neurotransmitter de sleutel is. Als die ene sleutel-neurotransmitter in de receptor valt, gaat de receptor open en kunnen alle neurotransmitters van een andere specifieke soort de kop van de hersencel binnenstromen. Klik hier voor een simpelere  uitleg over hersencellen communicatie .

Een agonist is een middel dat je van buitenaf toevoegt zoals een medicijn of drug, dat aan een kant precies dezelfde vorm heeft als de specifieke sleutel-neurotransmitter die precies in het receptor-slot past.

De receptor geeft precies dezelfde reactie op de agonist als op de sleutel-neurotransmitter. De sleutel past in het slot. De receptor gaat open waardoor er ionen naar binnen kunnen zwemmen.

DMT, LSD, Mescaline en Psilocybin (in paddo’s) werken allemaal als serotonine agonist. Een serotonine agonist werkt als een agonist voor de neurotransmitter “Serotonine”. Serotonine past precies in de serotonine receptor. LSD is een serotonine agonist, dus heeft LSD aan 1 kant precies dezelfde vorm heeft als serotonine. Ze hebben allebei Een aminegroep als staart. Klik hier voor meer uitleg over Amine-groepen . Hierdoor past LSD precies in het slot van de serotonine-receptor. Dit betekent dat als iemand LSD neemt, de hersenen reageren alsof er opeens heel veel serotonine aanwezig is.

Andere voorbeelden van agonisten zijn morfine, een endorfine antagonist en isoproterenol, een adrenaline antagonist..

Gerelateerde artikelen

  1. antagonist, simpele uitleg
  2. Ketamine en DMT bij schizofrenie onderzoek
  3. Paddo’s: de link tussen lichaam en ervaring

 

EEG hersenscan- een simpele uitleg

De afkorting EEG staat voor Elektro Encefalo Grafie.

Een EEG-scan is een soort hersenscan. Een hersenscan is een methode waarmee we de activiteit in de hersenen meten. Om een EEG-scan te maken plaatsen we een aantal electroden op het hoofd van de proefpersoon. Meestal gebruiken we daarvoor een elektrodecap (muts), zodat de elektroden bij iedereen ongeveer op dezelfde plaats zitten. Een van de electroden plaatsen we op het een neutrale plaats zoals het oor, waar de hersenactiviteit nul is. Dan meten we het verschil in activiteit tussen alle andere electrodes met die neutrale electrode. Dat verschil noemen we dan de potentiaal.

De potentiaal  van de verschillende elektrodes beschrijven we onder elkaar in een grafiek uitgetekend over de tijd. Hiermee kunnen we heel nauwkeurig zien hoe de hersenactiviteit (op de y-as) verandert over de tijd (op de x-as). Ieder lijntje is een andere elektrode.

Het nadeel van een EEG scan is dat we aan de buitenkant meten en we daarom alleen iets kunnen zeggen over de hersenen die precies onder de elektrode liggen, en alleen maar vage schattingen kunnen doen over de tussen gelegen en dieper gelegen gebieden. Het voordeel van een EEG-scan is dat je verandering in hersenactiviteit meteen kan zien op de milliseconde nauwkeurig.

 

MRI, een simpele uitleg
fMRI, een simpele uitleg
DTI, een simpele uitleg

Ketamine en DMT bij schizofrenie onderzoek

De tweede spreker op het Ayahuasca Symposium was Jörg Daumann, Ph.D van de universiteit van Keulen in Duitsland. Hij probeert meer inzicht te krijgen in schizofrenie door het gedrag en hersenactiviteit van schizofrenen te vergelijken met mensen onder invloed van DMT en met mensen onder invloed van Ketamine.
De psycho-actieve bestanddelen van Ayahuasca zijn DMT (Dimethyltryptamine) & β-Carboline. DMT werkt als een serotonine agonist. β-Carboline werkt als een MAOI.

 

 

schizofrenie: de symptomen
Sommige mensen denken dat Schizofrenie betekent dat je een dubbele of gespleten persoonlijkheid hebt. Dit is een fabeltje. Sommige schizofrenie patiënten leiden wel aan dit soort wanen. Ze hebben zowel positieve en negatieve symptomen. Daarmee bedoelen we niet fijne versus vervelende symptomen, maar symptomen waarbij gedrag erbij komt versus symptomen waarbij gedrag afneemt. De positieve symptomen bij schizofrenie zijn ongebruikelijke gedachten en gedragingen zoals wanen en hallucinaties. De negatieve symptomen van schizofrenie zijn energieverlies, geen plezier meer in dingen kunnen hebben  en lusteloosheid.

schizofrenie: aandacht
Dr. J. Daumann zegt dat schizofrenie patiënten vooral een probleem hebben in hun aandacht-systeem. Ze hebben een “gating”-probleem. Er komt te veel informatie binnen om bewust te verwerken. Het aandacht-systeem filtert belangrijke informatie die snel orde schept in de chaos. Schizofrenie patiënten hebben problemen met het filteren van deze belangrijke informatie. Zo zijn ze constant in modus “overload”. Zo gokken ze vaak fout dat iets er wel is wanneer dat er in werkelijkheid niet is. Het zou kunnen dat hierdoor hun wanen en hallucinaties ontstaan. Hun EEG, laat veel meer mismatch negativity zien, dan een EEG van een niet-schizofreen. Mismatch negativity (MMN) is een plotselinge negatieve potentiaal in de hersenactiviteit die normaal volgt als reactie op het herkennen van een verandering in een lange reeks van hetzelfde.

 

 

onderzoek naar schizofrenie:uitdaging
Volgens Dr. J. Daumann is het erg moeilijk om onderzoek te doen met schizofrenie patiënten: ze verschillen heel erg van elkaar; patiënten willen vaak niet meewerken; en patiënten die wel mee willen werken, maken het onderzoek vaak niet volledig af. Het zou een stuk makkelijker worden om inzicht te krijgen in schizofrenie, wanneer er een middel bestond dat de schizofrenie-symptomen tijdelijk en gecontroleerd kon opwekken

middelen die schizofrenie-achtige symptomen opwekken
De serotonine agonisten: Mescaline , LSD, Psilocybin (in paddestoelen) & DMT (in Ayahuasca)
De NMDA antagonisten: PCP & Ketamine

schizofrenie vs DMT: prestatie & EEG
De mensen onder invloed van DMT lieten de positieve symptomen van schizofrenie zien. Verder gokten ze net als de schizofrene patiënten vaak fout dat er wel iets was. Dit viel niet samen met te veel mismatch negativity in de EEG.

schizofrenie vs Ketamine: prestatie & EEG
De mensen onder invloed van Ketamine lieten zowel de positieve als de negatieve symptomen van schizofrenie zien. Zij gokten minder fout dan schizofrenen. Bij hen was wel te veel mismatch negativity te zien in de EEG.

Hagar: Wat zegt dat nou, dat de gokprestatie en de EEG-mismatches niet samen vallen?

agonist, een simpele uitleg
antagonist, een simpele uitleg

Ayahuasca onderzoek-de Problemen

Hagar: De eerste spreker op het European Ayahuasca Research Symposium was Dr.Beatrice Caiuby Labate uit Brazillie. Zij was een van de mede-organisatoren van het symposium. En hoewel de meningen hierover verdeeld zijn, viel haar praatje mij een beetje tegen. In plaats van over de inhoud vertelde ze over de problemen die je tegenkomt wanneer je het onderwerp Ayahuasca interdisciplinair (vanuit verschillende onderzoeksvelden) probeert te onderzoeken:

Antropology. Het is voor een antropoloog moeilijk om objectief over de introspectieve ayahuasca ervaringen te schrijven, omdat ze de wensen van hun subjects  (gebruikers) moeten respecteren over hoe ze gepresenteerd willen worden naar de wereld. Als objectief onderzoeker wil je natuurlijk een zo volledig mogelijk beeld geven. Je wil zowel de positieve als de negatieve ervaringen volledig beschrijven. Maar de gebruikers willen eigenlijk niet dat de negatieve verhalen en gebeurtenissen naar buiten komen. Een enkel negatief verhaal zou tegen hen gebruikt kunnen worden, door de media uit context kunnen worden getrokken en zou zo hun gevecht tegen de illegaliteit negatief kunnen beïnvloeden.

Een andere uitdaging is de communicatie met en de goedkeuring van de shamanistische cultuur. De shamanistische cultuur kijkt op een heel andere manier naar de wereld dan het westen.  Het westen kijkt met psychiatrische logica naar een process dat gecreëerd wordt door shamanistische logica. Ze gebruiken andere concepten. Ze hebben bijvoorbeeld hele andere ideeen over wat ziek is en wat gezond. Ze zijn het dan ook niet eens over het resultaat van een onderzoek als gezonder of zieker dan daarvoor. Westerse onderzoekers verwachten dat een shamaan zich gedraagt als een therapeut. Maar dat doet hij niet, in psychiatrische ogen grenst het gedrag eerder aan schizofreen. Het obsessief internaliseren van zijn eigen zelf met visuele hallucinaties. Atkinson noemt het “Altered state of counsciousness”, Saez “The vegetalization of the sjamaan”.

 

 

Biomedisch onderzoek probeert de farmacologische en therapeutische effecten te analyseren. Het is erg moeilijk voor een biomedicus om een volledig gecontroleerd onderzoek op te zetten om de effecten van ayahuasca te analyseren.

In de wetenschap mag je alleen voorlopige conclusies trekken over de oorzaak van een gevolg, wanneer je 1 variabele individueel verandert terwijl je alle andere variabelen gelijk houdt. In een normale omgeving kan je niet alles controleren. Daarom kan het onderzoek alleen gedaan worden in een kuntstmatige onderzoekssetting.  Om zeker te weten dat de effecten het gevolg zijn van ayahuasca zelf en niet van het idee dat ze ayahuasca nemen, moet er een controlegroep zijn die precies hetzelfde moet meemaken als de experimentele groep zonder dat ze echt ayahuasca krijgen toegediend. Hiervoor een placebo (een namaak-stofje waarvan mensen geloven dat het het echte spul is) ontwikkeld worden. Als je wil kunnen vergelijken tussen twee ervaringen, moet er ook worden beslist over een standaard dosis, omdat ayahuasca normaal geen uniforme doorzichtige substantie is. Er worden normaal verschillende soorten plantjes gebruikt zoals bijvoorbeeld pharmahuasca en anahuasca. Ook worden ze nooit in isolement gebruikt, maar altijd in een soort thee, vermengt met andere ingrediënten.


Een  ander probleem van een objectief onderzoek naar Ayahuasca is dat de afhankelijke variabele een ervaring is, en een ervaring kan je niet objectief meten. Het is ook nog een ervaring waarover mensen pas na afloop vertellen. Je kan dus alleen afgaan op mensen hun verhaal. Je weet nooit hoeveel mensen verzinnen, hoeveel ze zich nog correct herinneren en hoeveel ze echt zo hebben ervaren. Verder ligt de ervaring die mensen in een laboratorium hebben met een gedoseerde dosis waarbij ze weten dat ze geobserveerd worden en ondervraagd, ver af van de ervaring die mensen bijvoorbeeld hebben tijdens een betoverende ceremonie van de sjamaan midden in het regenwoud van Peru.

 

Verspreiding van onjuiste kennis is ook een probleem. Voorstanders in Europa zeggen soms:  Ayahuasca-thee is een overlevering uit de natuur, die al tientallen eeuwen gebruikt wordt om te genezen, het moet wel gezond zijn. Westerse mensen snappen dat  niet omdat ze niet meer in contact staan met de natuur. Het “genezen” met Ayahuasca blijkt echter pas 300 jaar geleden te zijn ontstaan, daarvoor werd het gebruikt tijdens de jacht en tijdens oorlog, om cosmologische strategische inzichten te krijgen.

De grootste uitdaging blijft het verbreken van de vicieuze circel tussen het gebrek aan grondige wetenschappelijke kennis en de illegale status van Ayahuasca. Men heeft grondige wetenschappelijke kennis nodig, om aan te tonen dat Ayahuasca niet gevaarlijk is. Maar omdat Ayahuasca  in het grootste deel van de wereld verboden is, is het heel moeilijk om er goed en grondig open wetenschappelijk onderzoek naar te doen.

Vaak moeten onderzoekers zich in rare bochten wringen om ayahuasca te mogen onderzoeken.
Gebruik van Ayahuasca in wetenschappelijk onderzoek om de symptomen van schizofrenie na te bootsen

Gezocht: Synestheten- Letter/kleur cijfers/kleur

Synesthesie is een conditie waarbij de ervaring van je zintuigen gemengd wordt. Het is normaal dat zintuigelijke waarnemingen onderling invloed hebben, maar bij synesthesie is deze vermenging zo sterk dat bijvoorbeeld kleuren geproefd worden of geluiden gezien.


Dit keer wordt er gekeken naar synestheten die letters en/of cijfers in kleur waarnemen. De R ervaart zo’n synestheet bijvoorbeeld als geel, de E als blauw en de 9 als rood. Komt dit je toevallig bekend voor of weet u van iemand die synestheet is? Neem dan contact op met Lotte @ Charlotte.Mulder@student.uva.nl.

European Ayahuasca Research Symposium

Ayahuasca is een psychedelisch brouwsel gemaakt van planten uit de Amazon Basin. De psychoactieve effecten van ayahuasca zijn een mix van β-Carboline en DMT. Deze stoffen zorgen samen met de psychosociale en de spirituele factoren voor de uitgesproken fenomenologische ervaring bij het drinken van ayahuasca thee. In de afgelopen tientallen jaren is het gebruik van deze “thee” sterk toegenomen zowel in Europa, als in de rest van de wereld voor religieuze, therapeutische, shamanistische, maar ook voor wetenschappelijk onderzoek.


 

Het “European Ayahuasca Research Symposium” was een reeks van 7 lezingen over Ayahuasca op 17 juni 2011 in de oudemanhuispoort van de Universiteit van Amsterdam gepresenteerd door Stichting OPEN & stichting MAPS in samenwerking met Bia Labate Ph.D., MAPS Hungary en studievereniging COGnITO. De experts vertelden ieder hun visie op het ayahuasca onderzoek vanuit hun eigen veld. Via de linkjes vindt u een uitgebreid verslag van de drie interessantste sprekers:

 

1. Problemen bij onderzoek naar Ayahuasca (Dr. Labate)

2. Rol van Ketamine en DMT bij schizofrenie onderzoek (Dr. Daumann)

3. Ayahuasca in de psychiatrie (Brian Anderson)

Verder sprak Prof. Dr. Wouter Hanegraaf; Petra Bokor, MSc (HUN); Rama Leclerc, Ph.D. (FR) en Janine Schmid, Ph.D. (DE)

Gezocht: Cannabis gebruikers als proefpersoon

Cannabisonderzoek Uva zoekt naar onderzoekdeelnemers!

Gebruik je geregeld (minimaal 2-3 keer p.w.) cannabis en wil je meedoen aan ons onderzoek? Mail ons dan: cannabisonderzoekuva@gmail.com Beloning : 35,-!

Het onderzoek bestaat uit 6 sessies binnen 3 weken. De eerste sessie zal ongeveer 2 uur duren, de volgende sessies circa een half uur en de laatste een uur. We maken gebruik van computertaken met cannabisstimuli.

Behandeling van egoïsme-volgens Drs. Marcelino Lopez

Wat is de beste behandeling voor egoisme (rijleraar)?
# Hagar’s inzicht
# het advies van klinisch psycholoog A
en nu het advies van psycholoog Drs. Marcelino Lopez:

Ik vind het een ingewikkelde vraag, en zal in een paar stappen mijn antwoord verduidelijken. Om de lezer niet te vervelen met details zal ik mijn antwoord kort en to-the-point houden.

1. Wat is egoïsme eigenlijk? En is het alleen maar slecht?
Ten eerste is de term ‘egoïsme’ in deze context wat mij betreft niet duidelijk. Egoïsme lijkt me niet alleen NIET verkeerd, een bepaalde dosis ervan is zelfs broodnodig om te overleven. En het zorgen voor de mensen om je heen zou je ook een vorm van egoïsme kunnen noemen. I’ll scratch your back, you’ll scratch mine. Dus van welk egoïsme wil iemand zichzelf genezen. En is minder egoïstisch willen worden om anderen te paaien niet gewoon een nieuwe vorm van egoïsme?

De meeste mensen voelen zich slecht of ongemakkelijk als iemand anders zich (onbedoeld) slecht voelt door iets wat zij hebben gedaan of gezegd. As ik jou in de kou heb laten staan op een belangrijke dag en ik realiseer me achteraf hoe pijnlijk dat voor je is geweest, dan is die realisatie mogelijk genoeg om jou te willen troosten. Sommige mensen hebben van nature minder van dat ongemakkelijke gevoel – inlevingsvermogen:  die mensen noemen we egoistisch. Wanneer zullen deze mensen veranderen? Als hun egoistisch gedrag niet meer loont. Bijvoorbeeld omdat ze vaker en vaker genegeerd worden, of geklaag te horen krijgen van ontevreden vrienden. Als egoïsme uit een gebrek aan inlevingsvermogen voortkomt dan denk ik niet dat de huidige therapie veel in de pap te brokkelen heeft. Waarom?

2. Therapie werkt niet goed voor het veranderen van sterke persoonlijkkheidstrekken
Therapie werkt over het algemeen redelijk tot goed voor concrete klachten zoals angsten, piekeren, grenzen aangeven, bewustwording van negatieve gedachten, verslaving en obsessies etc, maar voor het veranderen van sterke persoonlijke neigingen, verlangens en eigenschappen – zoals een gebrek aan inlevingsvermogen – is het nut vaak beperkt. Een beetje vergelijkbaar: in Christelijk Amerika bestaan er therapien waarbij ze mensen (die dat zelf ook heel graag willen) proberen te ‘genezen’ van homofilie. Deze mensen krijgen het gevoel dat ze hetero zijn geworden, maar onderzoek laat zien dat ze uiteindelijk weer zullen zondigen. Een ander voorbeeld: er bestaan mensen die niet of nauwelijks reageren op het lijden van anderen. Waar je bij de meeste mensen een lichamelijke reactie ziet als ze naar een marteling/de pijn van een ander mens kijken blijft de reactie bij sommige mensen gewoon uit. Ze kunnen doen alsof ze iets voelen en iets zeggen als ‘ oh wat kut voor je’ , omdat ze daardoor makkelijker het leven doorkomen, maar ze voelen het verder nog niet. Er is maar zoveel wat je met therapie kunt bereiken.

3. Wanneer veranderen mensen spontaan?
Mensen veranderen pas als ze een goede reden hebben. Hoe groter het lijden, hoe groter de motivatie. Als iemand genoeg lijdt, blijkt veranderen ineens vrij makkelijk. Iemand die zelf behandeling zoekt om egoistisch te worden, heeft al een eerste stap gezet om minder egoistisch te zijn. Ik denk dat therapie hier weinig meer aan toe te voegen heeft. Iemand in da proces begeleiden om sociaal handiger te worden lijkt me – als iemand dit wil – wel een prima zaak, maar het veranderen van egosime zelf ontstaat spontaan en kan volgens mij niet opgelegd worden door een therapeut. Dat zou een teken zijn van gehoorzaamheid en niet van gegroeide naastenliefde.

4. Toekomst
Ik ben overigens geen pessimist. Ik denk dat er in de toekomst veel meer mogelijk gaat zijn, en dan vooral uit jouw hoek (de hersenen red.) Wetenschappers die op moleculair niveau naar de hersenen kijken en die proberen te beïnvloeden. Er is maar zoveel dat je dmv af- en aanleren kunt bewerkstelligen… er is soms meer nodig. Als er ooit een medicijn zou bestaan dat tot iets meer naastenliefde en altruistische gedrag zou leiden dan zou ik dat aanmoedigen.

Er zijn trouwens ook aanwijzingen dat je meer compassie kunt aanleren door bepaalde vormen van meditatie. Maar ook dat moet je uiteraard zelf willen.

Tot slot
Ik geloof heus dat je door een goede therapeut, meer bewustzijn en inzicht je bepaalde zelfzuchtige patronen kunt veranderen, maar zoals psycholoog A zelf al zei,(“Wat is de beste plek om egoïsme te laten behandelen?”,red.) is de werking van die therapie afhankelijk van de oorspronkelijke motivatie. Ik geloof niet zo in dat proces dat psycholoog A voor zich ziet. De beperktheid van praten en inzicht wordt volgens mij echt heel erg onderschat. Dan geloof ik meer in toevalligheden die iemands leven kunnen veranderen, bijvoorbeeld het krijgen van een kind, een nare ziekte en daardoor anders naar dingen kijkt . Dat is natuurlijk helemaal geen garantie, en therapie kan altijd een zetje in de goede richting zijn. Maar zonder een bepaalde mate van lijden, geen veranderingen.

Mijn uiteindelijke advies tegen egoïsme? Het kan geen kwaad een goede therapeut op te zoeken als je meer inzicht wilt in jezelf of bepaalde destructieve patronen. En als je dat wilt dan valt het vast mee met je egoïsme.

Meer over gedragsverandering volgens Dr. M. Lopez

Maar wie is dan die goeie therapeut?

Gezocht: Nederlands als moedertaal sprekenden als proefpersoon

If you are a native Dutch Speaker, non dyslexic ( no problems in talking/reading), non epileptic (no problems with playing video games) and between 18 and 35 years old,
we are looking for people to participate in any of 3 different experiments at the Universiteit van Amsterdam, Psychologie department.

Each of the experiments is completely harmless and involves only the computer. For each experiment the compensation is 7 euros per hour plus several beers/coffees on me and my gratitude :)

Participating in more than one experiment is indeed possible and highly appreciated. If time is an issue, we can also schedule a single session for two or more experiments!

For more information send me, David an email or check the following projects at www.proefpersonen.net or www.test.uva.nl

Experiment 1 Nr. 981 “Ben jij goed met woorden en Super Mario?”

Experiment 2 Nr. 873 “Hoe taalgevoelig ben jij?”

Experiment 3 Nr. 911 “How good is Super Mario for you?”

Het advies van klinisch Psycholoog A

Ik denk zelf dat egoisme het best behandeld kan worden met consequente positieve bekrachtiging, maar klinische psychologen kunnen beter advies geven over de praktijk behandeling

Het advies van klinisch Psycholoog A:

Inzichtgevende therapie zou kunnen helpen bij deze problematiek. Deze therapie wordt gegeven door het NPI, het Nederlands Psycho-analytisch Instituut. Omdat deze therapie veel inzicht vereist, werkt deze therapie vooral goed bij intelligente mensen. Verder werkt deze therapie alleen bij mensen die zelf echt erkennen dat ze een probleem hebben en beslissen dat ze willen veranderen. Mensen die echt gemotiveerd zijn. Helaas wordt deze therapie niet vergoed door de verzekering, omdat het effect niet bewezen is met de wetenschappelijke methode.  Helaas is het moeilijk, en zelfs onethisch om het effect van deze therapie wetenschappelijk te bewijzen. Het is onethisch om de mensen die random aan de controle groep zijn toegewezen,  jarenlang een echte behandeling te ontzeggen. Ook is het effect moeilijk te meten, omdat de behandeling verschilt per individu. Het alternatief is gedragstherapie of cognitieve therapie over (wat de verzekering maar al te graag ziet; snel en goedkoop)..

Hoewel waarschijnlijk uit de praktijk blijkt dat deze therapie kan werken, ben ik het niet eens met het advies. Hoe langer je over iets praat, hoe meer je de bestaande verbindingen in de hersenen versterkt en zo ook je automatische reacties. Je moet natuurlijk wel eerst praten om het gedrag te identificeren dat je wil veranderen. Praten is ook belangrijk om het ontstaan van dat gedrag te identificeren. In het geval van egoïsme: Is het een vorm van autisme,  is het nooit ontwikkeld door gebrek aan mogelijkheid of was het een copingsmechanisme? Maar jarenlang praten over waar het vandaan komt, lijkt me geen goede oplossing. Nog steeds lijkt mij gedragstherapie het beste alternatief, consequente positieve bekrachtiging voor goed gedrag (Hagar)

het advies van klinisch psycholoog Drs. Marcelino Lopez van psychologisch.nu

Sekse of Seksuele geaardheid zichtbaar in hersenen

Het stofje “Androstadionon” is een onderdeel van mannelijk zweet, maar geeft geen geur-ervaring. Onderzoek in de MRI-scanner laat zien dat heteroseksuele vrouwen-hersenen heftiger op dit stofje reageren dan heteroseksuele mannen-hersenen.

De onderzoekers concluderen dat je hierdoor kan zien of een brein mannelijk of vrouwelijk is. Ze gebruiken het vervolgens om te valideren of transgender mensen mannelijk of vrouwelijk zijn.

Ik vind dat er iets niet klopt aan deze conclusie. Ik denk dat de heftige reactie van de heteroseksuele vrouw versus de heteroseksuele man op mannelijk zweet, niet het effect is van hun gender, maar van hun seksuele aantrekking. Als een brein op mannen valt zal het heftiger reageren op mannelijk zweet dan een brein dat op vrouwen valt. Dus dat zegt iets over de geaardheid, niet over gender

Gezocht: familieleden van synestheten als proefpersoon

Synesthesie is een conditie waarbij je de informatie van verschillende zintuigen gemengd ervaart. De informatie van verschillende zintuiglijke informatie beïnvloeden elkaar altijd een beetje, maar bij synestheten gaat dat zover dat ze kleuren proeven of geluiden zien.

Voor een groot onderzoek bij de afdeling psychologie aan de Universiteit van Amsterdam zoekt Olympia Collizoli familieleden van mensen met synesthesie, die zelf geen synesthesie hebben. Herken je je in dit profiel laat dan een berichtje achter.

 

XTC- een simpele uitleg

De basis van XTC is MDMA. MDMA zit in alle XTC-pillen. Het verschilt per soort XTC pil wat er nog meer voor stofjes bijzitten, maar MDMA is het stofje dat je zo happy maakt. MDMA zorgt ervoor dat er meer neurotransmitters serotonine, norepinephrine en dopamine in je hersenen vrijkomt. Dat zijn neurotransmitters .

Hoe zorgt MDMA er nu voor dat er meer serotonine, norepinephrine en dopamine in je hersenen vrijkomt?

De neurotransmitters die worden vrijgelaten door de ene neuron worden niet allemaal opgenomen door de volgende neuron. Deze neurotransmitters drijven vrij rond in de ruimte tussen de neuronen (synaptic cleft). De uitgang van de neuron bevat daarom transporters die het teveel aan neurotransmitters in de synaptic cleft weer terug de neuron intrekken, om ze daar opnieuw te gebruiken of af te breken.

MDMA laat zich de neuron intrekken door deze transporter, vervolgens blokkeert hij die transporter zodat hij niet meer in staat is het teveel aan  serotonine, norepinephrine en dopamine terug de neuron in te trekken.

MDMA is daarbij ook nog een zwakke serotonine agonist, waardoor de serotonine receptoren nog een beetje extra worden gestimuleerd.

Daardoor wordt de concentratie serotonine, norephinephrine en dopamine in de synaptic cleft steeds groter. De kans dat deze neurotransmitters in de tegenoverliggend receptoren vallen steeds groter.

Waarom voel je je dan zo happy tijdens die toename van serotonine, norepinephrine en dopamine?

De toename van serotonine, norepinephrine en dopamine heeft via het serotoninesysteem indirect (via extra stimulatie van de 5HT-1-receptor) tot gevolg dat de oxytocine concentratie in je bloed ontzettend snel stijgt. Oxytocine noemt men ook wel het knuffelhormoon. Men denkt dat deze grote stijging in oxytocine-concentratie verhoging het typische gevoel geeft.

Waarom word je zo blij van oxytocine in je bloed?

Het vrijkomen van oxytocine gaat samen met een gevoel van hechting en vertrouwen. Oxytocine is het hormoon dat vrij komt tijdens een hele fijne gemeende knuffel. Op het moment van bevallen komt er ook een grote dosis oxytocine vrij.

Waarom krijg je twee dagen na het gebruik van XTC een dip?

Omdat er zoveel serotonine rond zwemt in de tussenruimte, geeft het feedback-systeem een bericht aan de cel dat er teveel/genoeg neurotransmitters bestaan en er geen nieuwe meer mogen worden aangemaakt. Hierdoor krijg je nadat de voorraad in de tussenruimte is opgebruikt, een periode waarin je niet voorruit te branden bent.

Is egoïsme behandelbaar?

Is egoisme behandelbaar door een psycholoog (rijleraar, Yvonne)?

Bij het beantwoorden van deze vraag beschouw ik egoisme als de persoonlijkheidstrek waarbij een persoon niet automatisch iets voor iemand anders over heeft.

Vanuit de hersenen gezien is egoïsme absoluut behandelbaar. Hersenen blijven plastisch (veranderbaar) tot ze echt dood zijn. Hoe langer een aangeleerde automatische handeling wordt uitgevoerd en dus ook hoe vroeger de handeling is aangeleerd, hoe sterker de verbindingen zijn en hoe dieper ze verbonden zijn met allemaal andere dingen. Dus gemakkelijk zal het niet worden.

Egoïsme als persoonlijkheidstrek heeft twee grote mogelijke oorzaken:

  • iemand heeft tijdens zijn jeugd nooit de kans gehad om te leren delen.
  • iemand heeft tijdens zijn jeugd geleerd dat samen delen slecht is voor zijn overlevingskansen.

Als iemand nooit de kans gehad heeft om te leren delen, kan hij dit alsnog aanleren via consequent belonen (positieve bekrachtiging) vanuit zichzelf of via iemand anders (therapie, vrienden of familie). Helaas duurt het wel lang om iets aan te leren wanneer iemand al volwassen is. Ook is het belangrijk dat bij een terugval niet te negatief te reageren. De kans is dan groot dat er wordt opgegeven.

Als iemand tijdens zijn jeugd heeft geleerd dat samen delen slecht is voor zijn overlevingskansen, is het nog moeilijker om deze persoon te leren om samen te delen. Een automatisch reactie die iemand tijdens zijn jeugd aanleert om te overleven noemen we een copings-mechanisme. Ook deze persoon kan het aanleren via positieve bekrachtiging, maar vier stappen vooruit, en weer drie achteruit.

Als iemand een bepaalde handeling of actie een paar keer uitvoert in een bepaalde situatie, traint hij de verbinding tussen die situatie en de handeling. Net zoals bij het trainen van beenspieren, de spieren steeds sterker worden, wordt de verbinding tussen de situatie en de handeling ook steeds sterker. Hoe sterker de verbinding, hoe groter de kans dat deze handeling in dezelfde situatie weer automatisch wordt geactiveerd. En hoe vaker dat gebeurd, hoe sterker de verbinding weer wordt. Dit noemen we automatisering van een actie-reactie patroon.

Een voorbeeld van een actie-reactie patroon dat bij bijna iedereen herkent, is de fietsroute van thuis naar school. Als een persoon niet bewust nadenkt en hij in de omgeving komt waardoor deze route loopt, gaat hij vaak onbewust deze route volgen, ook wanneer hij eigenlijk een vrije dag heeft.
Als er niet bewust wordt nagedacht, wordt de handeling uitgevoerd met de sterkste verbinding met de huidige situatie. Maar een persoon heeft VETO op die automatische reactie. Als er wel bewust wordt nagedacht, kan men een andere handeling uitvoeren. Als men dit vaak genoeg blijft doen, zal de verbinding met de nieuwe actie sterker worden dan met de oude handeling.

Zo is het ook met copingmechanismes. Het is een handeling waarvan gebleken is dat hij leidde tot het overleven van een moeilijke situatie tijdens de jeugd. Door de goede uitkomst, zal de persoon deze handeling bewust als oplossing blijven gebruiken, en traint de handeling zo tot een automatische reactie.

Het is niet nodig dat deze handeling ook echt de oorzaak was van de gewenste toestand, als de handeling maar samen valt met de gewenste uitkomst in de moeilijke situatie. Het probleem bij copingsmechanismes is vaak dat de automatische reactie die is aangeleerd tijdens de jeugd, niet meer nodig is, niet meer werkt in het volwassen leven. In ieder geval is de automatische reactie ongewenst geworden.

Gelukkig is deze automatische handeling ook af te leren, maar omdat een copingsmechanisme vaak een reactie is op een stress situatie, komen er veel emotisch los en is het nog moeilijker voor de persoon om bewust na te denken bij de handeling.

en zo is het ook met egoistisch handelen.

  • De eerste stap is dat de persoon het zelf inziet.
  • De tweede stap is dat hij wil veranderen.
  • De derde stap is consequente positieve bekrachtiging van een ander of van zichzelf voor de nieuwe gewenste handeling. Belonen voor samen delen.

Welke soort behandeling is hiervoor het meest geschikt en waar kun je hiervoor terecht?

 
het advies van klinisch psycholoog A.
het advies van klinisch psycholoog M. Lopez

DTI-simpele uitleg

Een hersencel (neuron) bestaat globaal uit een kop en een staart. De staart noemen we Axon. Axonen kunnen heel kort en heel lang zijn. Korte axonen verbinden individuele neuronen die dicht bij elkaar liggen binnen 1 hersengebied. Lange axonen verbinden neuronen tussen verschillende hersengebieden.

Als axonen volwassen worden, vormt er een laagje witte myeline om de axonen, dit bevordert de geleiding van het signaal door de axon. Daarom worden axonen met een laagje myeline witte stof genoemd. De cellichamen bij elkaar (de koppen) worden grijze stof genoemd. Sommige hersengebieden zijn direct met elkaar verbonden via bundels axonen. Deze bundels axonen zijn de grote witte stof banen. De grote witte stofbanen noemen we ook wel zenuwbanen.

Om individuele neuronen zichtbaar te maken, moet de schedel opengemaakt worden. De grote witte stofbanen kunnen we wel zichtbaar maken van buiten af, met DTI scans ( Diffusion tensor Imaging). DTI scans meten de mate van Diffusie (willekeurige beweging) van watermoleculen met een MRI-scanner. Waterstofmoleculen hebben de handige eigenschap dat ze overal willekeurig bewegen behalve in de buurt van de zenuwbanen daar buigen ze langsaf. Hierdoor ontstaat precies naast de zenuwbaan een rij van watermoleculen die allemaal evenwijdig bewegen aan de zenuwbaan. De richting (in x, y en z) van die beweging krijgt een getal. Deze getallen kunnen later omgezet worden in kleur, waardoor je mooie 3D plaatjes krijgt.

 

MRI, een simpele uitleg
fMRI, een simpele uitleg
EEG simpele uitleg

hersenencel-simpele uitleg


De hersenen zijn een netwerk van ongeveer 100 miljard hersencellen, neuronen genaamd. Die 100 miljard neuronen praten met elkaar via neurotransmitters. Dat zijn stofjes die ze aan elkaar doorgeven. Een neuron bestaat uit een kop en een staart. Het einde van de staart scheidt neurotransmitters uit in de tussenruimte, van waaruit ze weer worden opgenomen door de kop.

De kop is bedekt met deurtjes waardoor de neurotransmitters naar binnen kunnen stromen. De verschillende deurtjes hebben een specifieke vorm waardoor er alleen 1 specifieke soort neurotransmitter doorheen kan stromen. Ook zitten de meeste deurtjes op slot zodat er helemaal niets doorheen kan stromen.

Het slot kan weer open gemaakt worden door 1 specifieke andere neurotransmitter. Als die sleutel in het slot valt, gaat de deur open en kunnen de neurotransmitters naar binnenstromen:Die deurtjes worden receptoren genoemd. Zoals bijvoorbeeld de GABA-A receptor.

Oxazepam-simpele uitleg

Oxazepam-gedragsverandering Oxazepam verlaagt het reactievermogen. Angst wordt snel minder en je valt makkelijk in slaap. Je voelt je aangenaam verdoofd.

Hoe werkt Oxazepam in de hersenen?

Hersencellen communiceren met elkaar via het doorgeven van neurotransmitters. Het uiteinde van de ene hersencel laat neurotransmitters los, en de kop van de andere hersencel neemt deze neurotransmitters weer op.

De kop van een hersencel is bedekt met deurtjes met een slot er op, receptoren.

Oxazepam behoort tot de Benzodiazepinen.

Benzodiazepine, zoals oxazepam, stimuleert de GABA-A-receptor. Maar benzodiazepine is geen passende sleutel voor het slot van de GABA-A receptor. De GABA-A receptor heeft maar 1 passende sleutel en dat is GABA zelf. Als GABA bindt aan de GABA-A receptor gaan zijn deur open en kan chloride naar binnen stromen.

Benzodiazepine past op het extra slot van de GABA-receptor. Dat heeft alleen effect als GABA het hoofdslot al heeft geopend. Als Benzodiazepine in het extra slot van de GABA-A receptor valt nadat GABA het hoofdslot al heeft geopend, opent de GABA a receptor zijn deuren  10 keer zo ver open. Zo kan er ook 10 keer zoveel chloride de kop binnenstromen:

Neurotransmitters kunnen negatief of positief geladen zijn. Door de instroom van deze verschillend geladen neurotransmitters verandert de totale electrische lading van de kop. Als de totale electrische lading in de kop boven een bepaalde grenswaarde komt, geeft de kop een actiepotentiaal (een soort electrische prikkel) via zijn axon (de staart) naar de axonterminal (het uiteinde). Als er een actiepotentiaal arriveert bij de terminal, kunnen de neurotransmitters tijdelijk door de wand heen zwemmen.

Als de GABA-A receptor opengaat door GABA, is Chloride de enige stof die door deze receptor heen past. Chloride (Cl-) is een neurotransmitter met een negatieve lading. Dus als de GABA-A receptor opengaat,  zal de negatief geladen Chloride de kop binnenstromen. Hierdoor zal de totale lading in de kop lager worden, en zo het vuren (actiepotentiaal) van de neuron tegenwerken (inhiberen).

Als daarbij ook nog Benzodiazepine aan de GABA-A receptor bindt, kan er 10 keer zoveel chloride naar binnen. De kans dat de neuron daarna nog gaat vuren, wordt zo 10 keer zo klein.Als de kans 10 keer zo laag is geworden dat de neuron gaat vuren, betekent dat de stimulatie 10 keer zo sterk moet zijn om de neuron te laten reageren. Dus zo verlaagt Oxazepam het reactievermogen zodat men zich heel aangenaam verdoofd voelt.

 

Wat is het lange termijn effect van Oxazepam?
Waarom is cold-turkey stoppen met Oxazepam zo gevaarlijk?

Oxazepam-invloed op gedrag
lange termijn effecten van Oxazepam

Oxazepam: invloed op gedrag

Wat doet oxazepam eigenlijk in de hersenen (Gouden Loekie)?

Oxazepam is een medicijn dat je reactievermogen vermindert. Zo vermindert Oxazepam ook het angstgevoel.

Als er gevaar dreigt geeft het lichaam een Flight or Fight reactie (wegvluchten of vechten). Eerst gaat het hart sneller pompen, zo gaat het bloed sneller stromen, de ademhaling versnelt en de spieren spannen zich aan. Alle brandstof gaat naar de processen in je lichaam die het voorbereiden om zo snel mogelijk te kunnen wegrennen of aan te vallen. Het lichaam geeft zo’n Flight or Fight reactie als het genoeg aanwijzingen krijgt dat er gevaar dreigt.

Deze aanwijzingen zijn door het lichaam door de jaren heen opgeslagen om op tijd te waarschuwen tijdens gevaarlijke situaties in de toekomst. Deze aanwijzingen kunnen visueel zijn, maar ook geuren of geluiden. Het komt ook soms voor dat de aanwijzingen geen goede voorspellers zijn, maar toevallig tegelijkertijd voorkwamen met het gevaar. bijvoorbeeld de geur van kaneel, omdat toevallig de buurvrouw ten tijde van het gevaar wentelteefjes aan t bakken was.

Bij mensen die een angstoornis hebben of een trauma hebben meegemaakt werkt het waarschuwingssysteem met aanwijzingen die tot flight ot fight reacties leiden niet meer optimaal. Veel van die aangeleerde aanwijzingen zijn in de nieuwe situatie geen waarschuwingen meer voor echt gevaar. Bij sommige stoornissen is het waarschuwingssysteem zelfs gesensitiseerd, supergevoelig geworden. Het geeft al een hele grote reactie bij een paar kleine aanwijzingen voor gevaar

Oxazepam zorgt ervoor dat dit waarschuwingssysteem minder sensitief wordt, dus dat er veel meer aanwijzingen nodig zijn, voordat het een flight or fight reactie geeft. Bij mensen waarbij het waarschuwingsysteem nog niet gesensitiseerd is,  zorgt oxazepam voor een heel aangenaam verdoofd gevoel, doordat hun reactievermogen daalt tot dicht bij het nulpunt.

Hoe verlaagt Oxazepam het reactievermogen?

EMDR: positieve bij-effecten

Is het nodig om je hele trauma te EMDRen om te genezen (Gabriella Polak)?

In mijn vorig artikel over EMDR heb ik uitgelegd hoe EMDR ervoor zorgt dat de herinnering minder intens wordt beleefd na de therapie. De vraag is nu of het wel of niet nodig is om elk stukje herinnering te herbeleven tijdens EMDR voordat je van PTSD genezen bent.

EMDR behandeling geeft mogelijk een positief bij-effect. Tijdens de therapie traint de cliënt steeds weer opnieuw zijn eigen controle over zijn aandacht. Terwijl de cliënt een emotioneel traumaverhaal vertelt, trekken de emoties automatisch de aandacht naar zich toe, maar de cliënt trekt de aandacht steeds weer terug naar de aandacht-taak.  Net als in de sportschool, wat getraind wordt, wordt sterker, dus de cliënt krijgt een steeds sterkere controle over zijn eigen aandacht. Dit heeft het positieve bij-effect dat de cliënt beter in staat is om zijn aandacht los te trekken van een nog niet verwerkte trauma-trigger. Daardoor is de kans kleiner dat de cliënt door de nog niet verwerkte trigger in een paniek/angstaanval blijft hangen. Zo kan het gebeuren dat de cliënt geen symptomen meer ervaart zonder dat echt alle stukjes trauma zijn herbeleefd tijdens EMDR.

Sommige cliënten ervaren genezing, omdat het verschil in kwaliteit van leven zo ontzettend groot is. Als dat zo is zal vanzelf ter zijner tijd de behoefte om weer hulp te zoeken de kop op steken.

Zelf ben ik geen fan van herbeleving. De werking van de hersenen voorspelt dat de verbinding naar een herinnering die vaak herhaalt of herbeleefd wordt, sterker wordt. Een sterke verbinding naar een herinnering zorgt ervoor dat deze vaak automatisch opgeroepen zal worden. Hoe vaker dat gebeurd, hoe belangrijker deze gebeurtenis lijkt in het leven van een persoon. Daarom ben ik zelf meer een fan van triggers (de events die de paniek en herinnering aan de trauma event oproepen) verbinden met nieuwe mooie dingen.

Bijv. Als het woord “Papa”een paniek-trigger voor je is, moet je jezelf expres in omgevingen zetten waar kinderen op een liefdevolle manier met hun vader omgaan. Wanneer zei hun vader papa noemen zal dit in het begin paniek triggeren, maar na als je doorzet, zal het woord “Papa” een liefdevol gevoel oproepen!

EMDR: Wat voegen de oogbewegingen toe?

EMDR geeft veel beter resultaten dan andere werkzame therapieën voor PTSD zoals “exposure”, dus wat voegende oogbewegingen toe aan de pure integratie van traumatische herinneringen met adaptieve informatie?

(zie conclusie basisartikel)

De fysieke theorie stelt dat de symptoomvermindering wordt veroorzaakt door lichamelijke veranderingen. Oogbewegingen veroorzaken vooral ontspanning in het lichaam. Deze ontspannen staat van het lichaam past niet bij de angst die voorkomt uit de traumatische herinnering. Bij herhaaldelijk aanbod wordt de herinnering steeds meer geassocieerd met ontspanning en daardoor steeds minder met het angstgevoel. Dit verklaart echter niet het grote verschil in effectiviteit tussen EMDR en andere ontspanningsoefeningen.

De “dual task” theorie stelt dat het werkgeheugen een beperkte capaciteit heeft. Als die capaciteit in beslag genomen wordt, kan een andere taak die aandacht nodig heeft, minder goed uitgevoerd worden. Tijdens EMDR is deze aandachtcapaciteit bezet door de oogbewegingen, en is er dus minder aandacht voor de herinneringen. Zo worden de herinneringen minder levendig herbeleefd, en daardoor minder levendig opgeslagen. Deze distantiering leidt tot vermindering van PTSD symptomen. Verder wordt tijdens “dual tasks” de aandachtflexibiliteit getraind. Deze verhoogde aandachtflexibiliteit kan helpen bij de controle over aandacht voor de PTSD symptomen.

EMDR nodig over heel trauma voor volledige verwerking?

EMDR: verhoogde communicatie hersenhelften?

Werkt EMDR door betere verbinding tussen de twee hersenhelften? (Gabriella Polak)?

klik hier voor de basis info over EMDR

Christman & Popper deden een experiment waarbij ze mensen hetzelfde herkenningstaakje lieten doen terwijl ze of niets of verticale oogbewegingen moesten maken of horizontale oogbewegingen. Uiteindelijk bleek dat mensen beter gingen herkennen door de horizontale oogbewegingen, maar de verticale oogbewegingen hadden geen enkel effect. Christman & Popper suggereerden dat dit kwam door de verhoogde communicatie tussen de hersenhelften tijdens horizontale oogbewegingen.

Tijdens EMDR werden er ook verticale oogbewegingen gemaakt. Er zou dus een verband kunnen zijn, tussen EMDR en verhoogde communicatie en verbeterde herkenning? maar daarvoor was geen bewijs. Daarvoor moesten ze een nieuw experiment doen.

Christman & Popper deden toen een experiment waarbij ze EMDR met horizontale oogbewegingen vergeleken met EMDR met verticale oogbewegingen. Er bleek geen verschil in het effect op emotionele vervlakking, ze werkten allebei even goed. Verticale oogbewegingen hebben evenveel effect op emotionele vervlakking, terwijl de verticale oogbewegingen geen effect hebben op de communicatie tussen de hersenhelften.

Het effect van EMDR is dus niet te verklaren door een verhoogde communicatie tussen de hersenhelften.

meer EMDR: Wat voegen de oog-bewegingen toe?

EMDR, een simpele uitleg

EMDR is een van de meest effectieve therapievormen om PTSD symptomen (post traumatic stress disorder) te verminderen. EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) is een therapievorm, waarbij iemand zijn trauma herinnering vertelt, terwijl tegelijkertijd zijn aandacht van links naar rechts naar links etc. wordt getrokken.

De methode heet Eye movement (oog beweging) omdat Francine Shapiro de methode ontwikkelde nadat ze zelf stressvermindering ervoer tijdens oogbewegingen. Zo werd bij EMDR-therapie de patient gevraagd om met zijn ogen een hand of vinger te volgen terwijl hij zijn trauma verhaal vertelde. Tegenwoordig word EMDR ook vaak toegepast via geluid door een koptelefoon of klopjes op de knie.

PTSD is een psychische stoornis die kan optreden nadat iemand een traumatische gebeurtenis heeft meegemaakt. De symptomen omvatten onder andere het steeds weer opnieuw beleven van de gebeurtenis, het ontwijken van de herinnering en het extreem overstuur raken van die herinnering. Wanneer de symptomen langer dan een maand aanhouden en iemands dagelijks leven behoorlijk verstoren nadat de situatie niet meer gevaarlijk is, spreken we van PTSD (DSM-IV)

De meeste literatuur veronderstelt dat EMDR het brein in een toestand brengt waarbij het traumatische herinneringen beter kan verwerken. Het opnieuw beleven van een herinnering, maakt deze flexibel en zou daarna eventueel anders kunnen worden opgslagen. Volgens Francine Shapiro zelf, bevordert EMDR de integratie van traumatische herinneringen met adaptieve informatie (‘ maar Ik ben nu veilig’). Veel andere werkzame therapieën voor PTSD zoals “exposure”, stellen dezelfde onderliggende werking, maar na de EMDR behandeling ervaren mensen hun vertelde herinneringen veel minder levendig en minder emotioneel

Werkt EMDR via verhoogde communicatie hersenhelften?

Welkom lieve mensen

Wat leuk dat jullie op mijn site terecht zijn gekomen. Ik ben Hagar Donners, brainofiel. Ik ben deze site begonnen om vooral mensen die nog niet zoveel weten over hersenen, wat meer inzicht te geven in hun eigen denken en doen, door ze simpele antwoorden te geven op hun vragen vanuit mijn eigen kennis en door de kennis vanuit de boeken en artikelen te vertalen naar gewone mensentaal.

Door het beter begrijpen van de werking van je hersenen, krijg je meer inzicht in je eigen ervaring van de wereld en in hoe je die kan veranderen. Ik denk dat mijn inzichten, een toevoeging kunnen zijn voor veel mensen, vandaar deze website.

Ik probeer het simpel te houden, daarom link ik moeilijke begrippen naar pagina’s waar ik ze simpel uitgeleg. Als je toch dingen niet begrijpt schroom niet om daarover een reactie te plaatsen. Ook als je nieuwe vragen hebt, mag je ze als reactie plaatsen.

Alvast mijn excuses als je je ergert aan typ/stijlfouten. Ik schrijf de antwoorden heel snel, plaats ze meteen, en corrigeer de fouten pas later. Als ik zou wachten tot ik ze perfect genoeg vond, krijg je je antwoorden pas over tien jaar. Schroom dus ook niet mij te attenderen op dit soort fouten, daar wordt de site alleen maar beter van.

Groetjes Hagar

Drs. H. Donners, M.Sc. in Cognitive Neuroscience

H.Donners@uva.nl