Kunst & Cognitie II

Geïnspireerd door een bezoek aan het Cobra museum waar nu een onderzoeksproject loopt naar het verschil in kunstbeleving, ben ik geïnteresseerd geraakt in hoe kunst die beleving oproept. Waarom word je door net dat ene schilderij geraakt? Wat is er zo speciaal aan dat ene schilderij versus het andere? En hoe kan dat verschillen over de tijd?

Kunst is de naam die ik geef aan alles waarvan de zintuiglijke ervaring mij diep raakt: een hele pure emotie of een zeer scherp contrast.  Met een pure emotie bedoel ik hier een emotie die onvervuild is door cognitie en met een scherp contrast bedoel ik hier niet alleen complementaire kleuren, maar contrasten in alle extreem absurde contexten.

Kunst & Cognitie I:
Klik hier voor Drs. Pronk’s EXPERIMENT

Taal is een gebruiksmiddel om beter met elkaar te communiceren.Toch zijn er veel woorden in onze taal waarvan de betekenis persoonlijk is en moeilijk  aan een ander uit te leggen. Kunst is zo’n woord. Iedereen kent het woord, maar wat er mee bedoeld wordt, is persoonlijk. Het gebrek aan consensus over de betekenis ervan, maakt het erg moeilijk om dit fenomeen echt wetenschappelijk te onderzoeken.

Kunst blijft ondanks dat toch een onderwerp dat ik graag wil onderzoeken, al is het dan in eerste instantie meer op een beschouwende manier. Kunst heeft veel waarde, mensen geven er veel geld aan uit, terwijl het geen directe overlevingsfunctie heeft voor de mens.  Kunst heeft ook veel waarde voor mensen die niet in geld is uit te drukken.

De meerwaarde van kunst ligt dan misschien in de entertainment, de decoratie voor je huis. Het verandert de sfeer in huis. Net als een plant, de tv, het behang of de platenspeler. Maar een plant ververst de zuurstof in de kamer, de tv brengt je nieuwe informatie en de platenspeler maakt muziek. Kunst staat daar maar te staan, of te hangen, net als het behang. Soms zorgen de kleuren van een kunstwerk wel voor een balans in de rest van het kleurenpalet van de binnenhuisarchitectuur, maar dat doet het behang ook of een schilderijtje van een fruitschaal of een bootje in de haven. Maar de naam kunst geef ik alleen aan iets wat mij diep raakt. Dus noem ik zowel het behang, de fruitschaal en het bootje geen kunst.

De echte meerwaarde van kunst bovenop het decoratieve, is het iets in je huis hebben dat je diep raakt. Een mens vindt het gewoon fijn om op door hem zelf bepaalde tijden geraakt te worden door iets.  Maar betalen mensen er daarom echt zo ontzettend veel geld voor?

Kunst is ook iets waarmee je kan pronken. Het is iets waar je alleen geld aan kan uitgeven als je al genoeg  hebt om te leven. Een kunsteigendom straalt daardoor rijkdom uit. De eigenaar kan het zich veroorloven om geld uit te geven aan kunst. Een mooi kunstwerk kan dus dienst doen als een pronkstuk. Hoe mooier, en dus duurder het kunstwerk dat hij zich kan veroorloven, hoe meer geld hij over heeft, en hoe rijker dat men denkt dat je bent. Hoe bekender het is dat een kunstwerk veel geld waard is, hoe groter de vraag. Het kunstwerk wordt zo steeds pronkbaarder en zo nog meer geld waard. Als men weet dat een kunstwerk gaat groeien in waarde, wordt de vraag nog groter, omdat men dan geld kan verdienen aan de winst bij de verkoop, zoals in de aandelenmarkt.

Dus kunst heeft een decoratieve functie,  een emotie oproep functie,  een pronkfunctie en een handelfunctie. Maar hoe zit dat dan met de moderne hedendaagse kunst?  Streepjes als armpjes en beentjes en een bolletje als kopje, wie gaat daar nou tienduizenden euro’s voor betalen. Dat is toch belachelijk? Binnenkort meer.. over de invloed van de hersenen

Kunst & Cognitie I
Drs. Pronk’s EXPERIMENT

Kunst & Cognitie

Drs. Pronk is een experimenteel psycholoog die op dit moment werkzaam is aan de universiteit van Amsterdam. Hij houdt zich bezig met onderzoek naar impliciete processen; mentale processen waar je je niet bewust van bent of geen controle over hebt. Uit pure nieuwsgierigheid breidt hij zijn strak gecontroleerde studies naar deze processen tijdens gaming en dependency development uit met een exploratieve studie naar kunstbeleving.

Drs. Pronk’s EXPERIMENT

Op dit moment kan je in het Cobra museum te Amstelveen de exclusieve tentoonstelling “Klee en Cobra”  bezichtigen. Modern kunstenaar Paul Klee probeerde als volwassen kunstenaar de ongeremdheid van het kind uit te drukken. Dit inspireerde Drs. Pronk om het verschil tussen de kunstbeleving bij Paul Klee’s kinderlijke tekeningen  en de kunstbeleving bij kinderschilderijen  te onderzoeken.

Zo is er een interdisciplinair project ontstaan waarbij aan de ene kant experimentele psychologie de kunstbeleving van de Cobrabezoeker verbreedt en aan de andere kant de kunstbeleving van de cobrabezoeker als onderwerp dient voor experimentele psychologie om psychologische modellen voor waarneming en evaluatie op te toetsen.

Drs. pronk kiest bij deze studie naar kunstbeleving bewust voor het model voor waarneming en evaluatie van Hagtveld et al., omdat dit model niet gebaseerd is op een specifieke theorie, maar gebaseerd is op de resultaten van een statistische techniek, de factor-analyse.

De factor-analyse van Hagveldt vat de scores op 36 kunstbeoordelingstermen samen in een paar factoren. De termen binnen een factor hangen sterker samen dan de termen uit verschillende factoren. Het resultaat van de factor-analyse over de scores suggereert een aantal emotionele en cognitieve factoren.

Drs. Pronk toetst het verschil in kunstbeleving tussen het werk van Klee en dat van kinderen aan de hand van vijf factoren van Hagveldt’s model met een on-line experiment. Hij verwacht dat de scores op de emotionele factoren (aangenaamheid en opwinding) tussen het werk van Klee en dat van kinderen vergelijkbaar zijn, maar dat de scores op de cognitieve factoren (originaliteit en vaardigheid) gaan verschillen.

Klik hier voor Drs. Pronk’s EXPERIMENT

Klik hier voor Resultaat van Drs. Pronk’s EXPERIMENT